Từ ngày 01/7/2021, hệ thống chính sách an sinh xã hội tại Việt Nam có bước chuyển mình quan trọng với việc chính thức áp dụng Nghị định 20/2021/NĐ-CP. Đây là văn bản pháp lý then chốt, thay thế cho Nghị định 136/2013/NĐ-CP trước đây, mang lại nhiều quyền lợi thiết thực hơn cho các đối tượng bảo trợ xã hội, đặc biệt là người khuyết tật.

1. Nhận diện và phân loại người khuyết tật theo quy định hiện hành

Để được hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước, trước hết cá nhân phải được xác định là người khuyết tật theo đúng tiêu chuẩn pháp lý. Căn cứ vào khoản 1 Điều 2 Luật Người khuyết tật 2010, khái niệm này được định nghĩa như sau:

Người khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể hoặc bị suy giảm chức năng được biểu hiện dưới dạng tật khiến cho lao động, sinh hoạt, học tập gặp khó khăn.

Về phân loại, Điều 3 Luật Người khuyết tật 2010 chia thành 06 loại hình khuyết tật chính bao gồm: vận động, nghe - nói, nhìn, thần kinh - tâm thần, trí tuệ và các loại khuyết tật khác. Tùy vào khả năng tự phục vụ, người khuyết tật được chia thành 03 mức độ: Đặc biệt nặng, Nặng và Nhẹ.

2. Đột phá về mức trợ cấp xã hội hàng tháng từ 01/7/2021

Điểm đáng chú ý nhất trong chính sách mới là việc nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội từ 270.000 đồng lên 360.000 đồng/tháng. Sự điều chỉnh này kéo theo sự gia tăng đáng kể trong số tiền trợ cấp thực tế mà người khuyết tật nhận được hàng tháng.

Dựa trên Điều 5 và Điều 6 Nghị định 20/2021/NĐ-CP, mức trợ cấp cụ thể được quy định như sau:

• Người khuyết tật đặc biệt nặng: Nhận 720.000 đồng/tháng (hệ số 2,0).
• Trẻ em hoặc người cao tuổi khuyết tật đặc biệt nặng: Nhận 900.000 đồng/tháng (hệ số 2,5).
• Người khuyết tật nặng: Nhận 540.000 đồng/tháng (hệ số 1,5).
• Trẻ em hoặc người cao tuổi khuyết tật nặng: Nhận 720.000 đồng/tháng (hệ số 2,0).

Bên cạnh tiền mặt, người khuyết tật thuộc diện trợ cấp còn được Nhà nước cấp thẻ Bảo hiểm y tế miễn phí, đảm bảo quyền lợi khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe định kỳ.

3. Chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng tại cộng đồng

Nhằm khuyến khích việc chăm sóc người khuyết tật tại gia đình, Điều 18 Nghị định 20/2021/NĐ-CP quy định các mức hỗ trợ kinh phí cho hộ gia đình, cá nhân nhận chăm sóc, nuôi dưỡng:

• Hỗ trợ 540.000 đồng/tháng cho người nhận chăm sóc mỗi một người khuyết tật đặc biệt nặng.
• Hỗ trợ 900.000 đồng/tháng nếu đối tượng nhận chăm sóc là trẻ em khuyết tật đặc biệt nặng.
• Đối với người khuyết tật nặng đang mang thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi, mức hỗ trợ dao động từ 540.000 đồng đến 720.000 đồng tùy trường hợp cụ thể.

4. Chính sách tại các cơ sở trợ giúp xã hội

Đối với những người khuyết tật không có khả năng tự phục vụ và không có người chăm sóc tại cộng đồng, việc nuôi dưỡng tại các cơ sở bảo trợ xã hội là giải pháp tối ưu. Theo Điều 25 và Điều 26 Nghị định 20/2021/NĐ-CP, mức trợ cấp nuôi dưỡng hàng tháng thấp nhất là 1.800.000 đồng đối với trẻ em dưới 04 tuổi và 1.440.000 đồng đối với người từ đủ 4 tuổi trở lên.

Ngoài ra, các cơ sở này còn có trách nhiệm cung cấp đầy đủ vật dụng sinh hoạt, hỗ trợ giáo dục, đào tạo nghề và tạo việc làm cho đến khi đối tượng có thể tự lập cuộc sống (thường là đến 22 hoặc 24 tuổi tùy trường hợp).

Việc nắm vững các quy định mới này không chỉ giúp người khuyết tật và gia đình bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình mà còn thể hiện sự quan tâm, nhân văn của toàn xã hội đối với những mảnh đời kém may mắn.