Chính sách trợ giúp xã hội đối với đối tượng bảo trợ xã hội luôn là vấn đề được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm nhằm đảm bảo an sinh xã hội. Kể từ ngày 01/7/2021, khi Nghị định 20/2021/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, nhiều quy định về nhận chăm sóc, nuôi dưỡng tại cộng đồng đã có những thay đổi quan trọng.

Đặc biệt, tại khoản 2 Điều 2 Thông tư 02/2021/TT-BLĐTBXH, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã hướng dẫn chi tiết các trường hợp sẽ thôi hỗ trợ kinh phí chăm sóc, nuôi dưỡng hàng tháng đối với người nhận chăm sóc, nuôi dưỡng. Việc nắm rõ các quy định này giúp các gia đình và cá nhân đang thực hiện công tác bảo trợ xã hội chủ động hơn trong việc thực hiện quyền lợi và trách nhiệm của mình.

1. Đối tượng được nuôi dưỡng hoặc người nhận nuôi dưỡng chết hoặc mất tích

Đây là trường hợp chấm dứt quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng trên thực tế. Theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 2 Thông tư 02/2021/TT-BLĐTBXH, việc thôi hỗ trợ sẽ được áp dụng khi:

• Đối tượng được nhận chăm sóc, nuôi dưỡng chết hoặc bị tòa án tuyên bố mất tích.
• Người trực tiếp nhận chăm sóc, nuôi dưỡng chết hoặc bị tòa án tuyên bố mất tích.

Trong tình huống này, cơ quan chức năng sẽ tiến hành rà soát để chuyển đổi hình thức hỗ trợ hoặc tìm kiếm người nhận nuôi dưỡng mới phù hợp để đảm bảo quyền lợi cho đối tượng bảo trợ.

2. Đối tượng được nuôi dưỡng không còn đủ điều kiện hưởng trợ cấp

Các đối tượng bảo trợ xã hội quy định tại Điều 5 Nghị định 20/2021/NĐ-CP bao gồm trẻ em dưới 16 tuổi không nguồn nuôi dưỡng, người cao tuổi nghèo, người khuyết tật nặng... Nếu trong quá trình nuôi dưỡng, các đối tượng này không còn đủ điều kiện theo quy định thì người nhận nuôi dưỡng cũng sẽ thôi được nhận kinh phí hỗ trợ.

Ví dụ, trẻ em mồ côi đã đủ tuổi trưởng thành và có khả năng tự lao động, hoặc người cao tuổi đã thoát nghèo và có người phụng dưỡng theo quy định pháp luật. Việc rà soát định kỳ sẽ giúp ngân sách nhà nước được sử dụng đúng đối tượng, đúng mục đích.

3. Người nhận nuôi dưỡng không còn đủ điều kiện về kinh tế, sức khỏe hoặc nơi ở

Để đảm bảo môi trường phát triển tốt nhất cho đối tượng được nuôi dưỡng, pháp luật quy định khắt khe về điều kiện của người nhận nuôi dưỡng tại Điều 22 và Điều 23 Nghị định 20/2021/NĐ-CP. Người nhận nuôi dưỡng sẽ bị thôi hỗ trợ nếu:

• Về nơi ở: Không còn nơi ở ổn định hoặc không đảm bảo không gian sống cho người được nuôi dưỡng.
• Về kinh tế: Gặp khó khăn tài chính đột xuất, không còn đủ khả năng chi trả các chi phí sinh hoạt cơ bản cho đối tượng.
• Về sức khỏe và kỹ năng: Không còn đủ sức khỏe hoặc thiếu kinh nghiệm, kỹ năng chăm sóc (đặc biệt đối với người khuyết tật đặc biệt nặng hoặc trẻ em nhiễm HIV).

4. Người nhận nuôi dưỡng vi phạm pháp luật hoặc bị xử phạt hành chính

Đây là quy định nhằm ngăn chặn các hành vi trục lợi chính sách hoặc ngược đãi đối tượng bảo trợ. Theo điểm d khoản 2 Điều 2 Thông tư 02/2021/TT-BLĐTBXH, người nhận chăm sóc, nuôi dưỡng sẽ bị thôi hỗ trợ kinh phí nếu:

• Bị xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, cứu trợ xã hội và bảo vệ, chăm sóc trẻ em.
• Bị kết án bằng bản án có hiệu lực pháp luật của Tòa án.

Quy định này thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho những đối tượng yếu thế trong xã hội khi được gửi gắm chăm sóc tại cộng đồng.

Trích dẫn nguyên văn khoản 2 Điều 2 Thông tư 02/2021/TT-BLĐTBXH:

2. Thôi hỗ trợ kinh phí chăm sóc, nuôi dưỡng hàng tháng đối với người nhận chăm sóc, nuôi dưỡng trong các trường hợp sau đây:

a) Đối tượng được nhận chăm sóc, nuôi dưỡng hoặc người nhận chăm sóc nuôi dưỡng chết hoặc mất tích theo quy định của pháp luật;

b) Đối tượng được nhận chăm sóc, nuôi dưỡng quy định tại Điều 5 Nghị định số 20/2021/NĐ-CP không còn đủ điều kiện nhận nuôi dưỡng, chăm sóc theo quy định;

c) Người nhận chăm sóc, nuôi dưỡng không còn đủ điều kiện theo quy định tại Điều 22 và Điều 23 Nghị định số 20/2021/NĐ-CP;

d) Người nhận chăm sóc, nuôi dưỡng bị xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, cứu trợ xã hội và bảo vệ, chăm sóc trẻ em hoặc bị kết án bằng bản án có hiệu lực pháp luật.

Việc thực hiện đúng các quy định về thôi hỗ trợ kinh phí không chỉ giúp quản lý tốt nguồn lực tài chính quốc gia mà còn là động lực để người nhận nuôi dưỡng nâng cao trách nhiệm, đảm bảo môi trường sống tốt nhất cho các đối tượng bảo trợ xã hội.