Danh hiệu "Nghệ sĩ nhân dân" (NSND) và "Nghệ sĩ ưu tú" (NSƯT) luôn là niềm tự hào, là sự ghi nhận cao quý nhất của Nhà nước đối với những cống hiến không mệt mỏi của các văn nghệ sĩ. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 61/2024/NĐ-CP, chính thức áp dụng các tiêu chuẩn mới khắt khe nhưng cũng minh bạch hơn trong việc xét tặng các danh hiệu này.

Tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân: Đỉnh cao của sự cống hiến

Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 61/2024/NĐ-CP, để được vinh danh là Nghệ sĩ nhân dân, cá nhân phải đáp ứng những tiêu chí khắt khe về cả đạo đức nghề nghiệp lẫn thành tích nghệ thuật. Cụ thể:

Nghệ sĩ phải trung thành với Tổ quốc, chấp hành tốt chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Bên cạnh phẩm chất đạo đức gương mẫu, họ phải là những tài năng nghệ thuật tiêu biểu, có uy tín nghề nghiệp và được đồng nghiệp cũng như Nhân dân mến mộ.

Về thâm niên công tác, nghệ sĩ cần có thời gian hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp liên tục hoặc cộng dồn từ 20 năm trở lên. Riêng đối với các loại hình nghệ thuật đặc thù như xiếc và múa, thời gian yêu cầu được rút ngắn xuống còn 15 năm trở lên.

Đặc biệt, một trong những điều kiện tiên quyết là nghệ sĩ phải đã được tặng danh hiệu "Nghệ sĩ ưu tú", sau đó tiếp tục đạt được các giải thưởng quốc gia quan trọng như:

• Có ít nhất 02 giải Vàng quốc gia (trong đó ít nhất 01 giải cá nhân).
• Trường hợp không có giải cá nhân, phải có ít nhất 03 giải Vàng quốc gia được quy đổi theo quy định.
• Đối với lĩnh vực âm nhạc hoặc nhiếp ảnh, yêu cầu tối thiểu là 02 Giải Vàng quốc gia cho tác phẩm.

Nghệ sĩ ưu tú: Bước đệm quan trọng trên con đường nghệ thuật

Tại Điều 8 Nghị định 61/2024/NĐ-CP, tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú cũng được quy định rõ ràng. Mặc dù các yêu cầu về phẩm chất chính trị và đạo đức tương tự như danh hiệu NSND, nhưng có sự khác biệt về thâm niên và số lượng giải thưởng.

Cụ thể, nghệ sĩ cần có ít nhất 15 năm hoạt động chuyên nghiệp (hoặc 10 năm đối với xiếc, múa). Về thành tích, nghệ sĩ phải đạt được một trong các tiêu chí sau:

• Có ít nhất 02 giải Vàng quốc gia (bao gồm 01 giải cá nhân).
• Có 01 giải Vàng và 02 giải Bạc quốc gia (bao gồm 01 giải Vàng cá nhân).
• Có ít nhất 02 Giải Vàng quốc gia đối với các tác phẩm âm nhạc hoặc nhiếp ảnh.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn mới này không chỉ nhằm tôn vinh đúng người, đúng thành tích mà còn tạo động lực để các nghệ sĩ không ngừng sáng tạo, cống hiến cho nền văn hóa nước nhà. Đây là hành lang pháp lý quan trọng để đảm bảo tính công bằng, khách quan trong công tác thi đua khen thưởng lĩnh vực văn hóa nghệ thuật hiện nay.