Ngày 05/01/2019, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Chỉ thị số 01/CT-TTg về việc tăng cường công tác chỉ đạo, đẩy mạnh công tác cơ cấu lại, sắp xếp, đổi mới, cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Đây được xem là một động thái "hỏa tốc" nhằm tháo gỡ những nút thắt pháp lý và hành chính đang kìm hãm tiến độ đổi mới doanh nghiệp trong giai đoạn 2016-2020.

Bối cảnh và sự cần thiết của Chỉ thị 01/CT-TTg năm 2019

Trong giai đoạn từ năm 2016 đến cuối năm 2018, mặc dù cả nước đã cổ phần hóa được 147 doanh nghiệp với quy mô vốn lớn, nhưng thực tế vẫn còn nhiều tồn tại. Một số bộ, ngành và địa phương vẫn chưa phê duyệt phương án cơ cấu lại DNNN hoặc chưa hoàn thành kế hoạch thoái vốn theo đúng lộ trình. Hiệu quả sản xuất kinh doanh của DNNN nhìn chung vẫn chưa tương xứng với nguồn lực khổng lồ mà họ đang nắm giữ.

Nguyên nhân của sự chậm trễ này, theo đánh giá của Chính phủ, một phần đến từ các quy định mới về đất đai và xác định giá trị doanh nghiệp tại Nghị định 126/2017/NĐ-CP và các văn bản liên quan khác như Nghị định 167/2017/NĐ-CP chặt chẽ hơn, đòi hỏi thời gian thực hiện dài hơn. Tuy nhiên, nguyên nhân chủ quan quan trọng nhất chính là kỷ cương, kỷ luật trong thực thi chính sách chưa nghiêm, thậm chí còn tình trạng "e ngại", "sợ mất vị trí" của một bộ phận lãnh đạo doanh nghiệp.

Siết chặt trách nhiệm cá nhân và người đứng đầu

Điểm nhấn quan trọng nhất của Chỉ thị 01/CT-TTg là việc xác định rõ trách nhiệm cá nhân, tổ chức. Thủ tướng yêu cầu:

• Xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp nếu để xảy ra chậm trễ trong cổ phần hóa, thoái vốn hoặc niêm yết trên thị trường chứng khoán.
• Gắn kết quả thực hiện sắp xếp, đổi mới DNNN với việc đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, bố trí, bổ nhiệm hoặc miễn nhiệm cán bộ.
• Có chế tài đủ mạnh để xử lý nghiêm các vi phạm, không để tình trạng "lợi ích nhóm" hay tiêu cực làm chậm quá trình này.

Lộ trình cụ thể và các nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2019

Để hiện thực hóa Nghị quyết 12-NQ/TW và Nghị quyết 60/2018/QH14, Thủ tướng giao nhiệm vụ cụ thể cho các Bộ:

• Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Trình Chính phủ ban hành Nghị định về hoạt động của DNNN và Nghị định về quyền, trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu ngay trong quý I/2019.
• Bộ Tài chính: Rà soát, sửa đổi các quy định về sắp xếp, xử lý tài sản công và tiền sử dụng đất gắn với cổ phần hóa.
• Các doanh nghiệp: Phải khẩn trương rà soát quỹ đất, lập phương án sử dụng đất trình cấp có thẩm quyền phê duyệt trước khi xác định giá trị doanh nghiệp.

Đặc biệt, các doanh nghiệp đã cổ phần hóa phải nghiêm túc thực hiện việc đăng ký giao dịch và niêm yết trên thị trường chứng khoán. Những đơn vị không thực hiện đúng tiến độ thoái vốn sẽ phải chuyển giao về Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) trước ngày 31/3/2019.

Lời kết

Với sự ra đời của Chỉ thị 01/CT-TTg, Chính phủ đã phát đi một thông điệp mạnh mẽ về việc quyết tâm làm sạch và nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế Nhà nước. Năm 2019 không chỉ là năm của những con số về cổ phần hóa, mà còn là năm của kỷ cương và trách nhiệm công vụ.