Ngày 08/12/2011, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký ban hành Nghị định 113/2011/NĐ-CP. Đây là văn bản quan trọng nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 26/2009/NĐ-CP ngày 16/03/2009 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2008. Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ tạo ra một hành lang pháp lý chặt chẽ hơn, ngăn chặn các kẽ hở về thuế và đảm bảo sự công bằng trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Công thức mới xác định giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt

Một trong những điểm cốt lõi của Nghị định 113/2011/NĐ-CP là việc cụ thể hóa công thức tính thuế đối với hàng hóa sản xuất trong nước. Theo đó, giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) được xác định dựa trên giá bán chưa có thuế giá trị gia tăng (GTGT) và có loại trừ thuế bảo vệ môi trường (nếu có). Công thức cụ thể như sau:

Giá tính thuế TTĐB = (Giá bán chưa có thuế GTGT - Thuế bảo vệ môi trường) / (1 + Thuế suất thuế TTĐB)

Việc đưa thuế bảo vệ môi trường vào công thức khấu trừ là một bước đi hợp lý, giúp doanh nghiệp tránh tình trạng "thuế chồng thuế", đồng thời phản ánh đúng bản chất của các khoản thu ngân sách đối với từng loại mặt hàng đặc thù.

Cơ chế chống chuyển giá: Ngưỡng 10% và quyền ấn định của cơ quan thuế

Để ngăn chặn tình trạng các cơ sở sản xuất thành lập các công ty con hoặc cơ sở kinh doanh thương mại trung gian nhằm hạ thấp giá bán ra để giảm số thuế TTĐB phải nộp (một hình thức chuyển giá nội bộ), Nghị định 113/2011/NĐ-CP đã thiết lập một "ngưỡng an toàn".

Cụ thể, trường hợp cơ sở sản xuất bán hàng qua các cơ sở kinh doanh thương mại, giá làm căn cứ tính thuế TTĐB là giá bán của cơ sở sản xuất nhưng không được thấp hơn 10% so với giá bán bình quân của các cơ sở kinh doanh thương mại bán ra. Nếu giá bán của cơ sở sản xuất thấp hơn ngưỡng 10% này, cơ quan thuế có quyền ấn định giá tính thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Quy định đặc thù cho mặt hàng ô tô và bia chai

Đối với ngành công nghiệp ô tô, Nghị định 113/2011/NĐ-CP đưa ra hướng dẫn rất chi tiết để xác định giá bán bình quân dùng để so sánh. Giá này sẽ không bao gồm các lựa chọn về trang thiết bị, phụ tùng mà cơ sở kinh doanh thương mại lắp đặt thêm theo yêu cầu riêng của khách hàng. Điều này giúp tách bạch giá trị cốt lõi của chiếc xe (đối tượng chịu thuế TTĐB) và các dịch vụ gia tăng sau bán hàng.

Đối với mặt hàng bia chai, một điểm mới đáng chú ý là việc xử lý tiền cược vỏ chai. Định kỳ hàng quý, cơ sở sản xuất và khách hàng phải thực hiện quyết toán số tiền đặt cược vỏ chai. Nếu số tiền đặt cược tương ứng với giá trị số vỏ chai không thu hồi được, doanh nghiệp phải đưa khoản này vào doanh thu để tính thuế TTĐB. Quy định này buộc các doanh nghiệp ngành đồ uống phải quản lý chặt chẽ hơn chu trình thu hồi bao bì.

Hợp tác kinh doanh và nhượng quyền thương hiệu

Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp thực hiện hợp tác kinh doanh hoặc sản xuất theo nhượng quyền, Nghị định 113/2011/NĐ-CP quy định giá tính thuế TTĐB là giá bán ra của cơ sở sử dụng hoặc sở hữu thương hiệu hàng hóa, công nghệ sản xuất. Trường hợp cơ sở sản xuất theo giấy phép nhượng quyền và chuyển giao hàng hóa cho chi nhánh hoặc đại diện của công ty nước ngoài tại Việt Nam để tiêu thụ sản phẩm thì giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt là giá bán ra của chi nhánh, đại diện công ty nước ngoài tại Việt Nam.

Ngoài ra, Nghị định cũng bổ sung các quy định về khấu trừ thuế TTĐB đối với nguyên liệu đầu vào, giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng tài chính khi sản xuất các mặt hàng chịu thuế. Nghị định 113/2011/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/02/2012. Các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại hệ thống kế toán và phương thức xác định giá bán để đảm bảo tuân thủ đúng lộ trình mới này.