Trong những ngày cuối tháng 02/2021, khi dịch Covid-19 bùng phát mạnh mẽ tại Hải Dương và Quảng Ninh, bài toán 'vừa chống dịch, vừa phát triển kinh tế' đã trở thành tâm điểm chỉ đạo của Chính phủ. Tình trạng hàng nghìn tấn nông sản như cà rốt, bắp cải, hành tỏi đến kỳ thu hoạch bị ùn ứ, không thể vận chuyển ra khỏi vùng dịch do các biện pháp kiểm soát giao thông quá chặt chẽ đã đòi hỏi một sự can thiệp quyết liệt từ cấp cao nhất.

Mệnh lệnh khẩn cấp: Tuyệt đối không để 'ngăn sông cấm chợ'

Ngày 24/02/2021, Văn phòng Chính phủ đã ban hành văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng về việc tháo gỡ khó khăn cho lưu thông hàng hóa. Theo đó, Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Giao thông Vận tải cùng các địa phương liên quan phải khẩn trương hướng dẫn, hỗ trợ và có các giải pháp khả thi để tạo thuận lợi cho việc lưu thông, tiêu thụ hàng hóa.

Trọng tâm của chỉ đạo này là giải quyết dứt điểm tình trạng ách tắc trong khâu giao nhận, vận tải. Chính phủ nhấn mạnh không được để các quy định phòng dịch trở thành rào cản cực đoan làm đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên vật liệu sản xuất và nông sản của người dân. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa tinh thần của Chỉ thị 05/CT-TTg năm 2021 về các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch bệnh.

Sự vào cuộc đồng bộ của các Bộ ngành trong tháng 02/2021

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương đã chủ động phối hợp với các địa phương để kết nối thị trường. Tại Công văn 901/BCT-TTTN năm 2021 ban hành ngày 21/02/2021, Bộ đã đề xuất Thủ tướng nhiều giải pháp nhằm ưu tiên 'luồng xanh' cho nông sản vùng dịch, đồng thời yêu cầu các đơn vị đẩy mạnh kết nối cung cầu nội địa.

Về phía ngành Y tế, việc áp dụng Công văn 898/BYT-MT năm 2021 (ban hành ngày 07/02/2021) về hướng dẫn phòng chống dịch trong vận chuyển hàng hóa được coi là 'chìa khóa' để các địa phương thống nhất quy trình kiểm soát. Văn bản này quy định rõ các yêu cầu về xét nghiệm đối với tài xế và khử khuẩn phương tiện, giúp loại bỏ tình trạng mỗi địa phương áp dụng một quy định riêng gây khó cho doanh nghiệp.

Các giải pháp trọng tâm được triển khai tại thời điểm đó:

• Ưu tiên lưu thông: Tạo điều kiện tối đa cho xe chở nguyên liệu sản xuất và nông sản tươi sống đi qua các chốt kiểm soát nếu đảm bảo yêu cầu y tế.
• Thống nhất quy trình kiểm dịch: Sử dụng kết quả xét nghiệm Covid-19 có thời hạn để tài xế lưu thông, tránh việc yêu cầu cách ly tài xế một cách máy móc.
• Mở rộng thị trường: Đẩy mạnh tiêu thụ nông sản Hải Dương thông qua hệ thống siêu thị lớn và các sàn thương mại điện tử.

Góc nhìn pháp lý: Đảm bảo tính thống nhất trong điều hành khẩn cấp

Việc Chính phủ kịp thời chấn chỉnh các địa phương cho thấy tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật về phòng chống bệnh truyền nhiễm gắn liền với đảm bảo an ninh kinh tế. Các chuyên gia pháp lý nhận định, dù trong tình trạng khẩn cấp, các biện pháp hành chính của địa phương vẫn phải nằm trong khuôn khổ chỉ đạo chung của Chính phủ, tránh gây thiệt hại không đáng có cho tài sản của nhân dân.

"Không để tình trạng ách tắc trong khâu giao nhận, vận tải làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và người dân, đồng thời bảo đảm yêu cầu công tác phòng chống dịch bệnh theo quy định."

Chỉ đạo này không chỉ giải quyết bài toán tức thời cho nông sản Hải Dương tại thời điểm tháng 02/2021, mà còn khẳng định quan điểm nhất quán của Chính phủ: Chống dịch phải đi đôi với duy trì mạch máu kinh tế, bảo vệ sinh kế của người dân và sự sống còn của doanh nghiệp.