Dịp Tết Nguyên đán luôn là thời điểm thị trường thực phẩm trở nên sôi động nhất trong năm với nhu cầu tiêu dùng tăng vọt. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để các loại thực phẩm giả, kém chất lượng, không rõ nguồn gốc trà trộn vào thị trường, gây nguy cơ lớn cho sức khỏe cộng đồng. Để chủ động bảo vệ người tiêu dùng, Cục An toàn thực phẩm đã ban hành Công văn 217/ATTP-NĐTT, yêu cầu các địa phương siết chặt quản lý và kiên quyết đình chỉ hoạt động đối với các cơ sở vi phạm nghiêm trọng.

Bối cảnh thị trường thực phẩm dịp Tết Nguyên đán 2026

Năm 2026, với sự phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế, thị trường thực phẩm Tết dự kiến sẽ có sự đa dạng về chủng loại và mẫu mã. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những thách thức về quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP). Các mặt hàng truyền thống như bánh chưng, giò chả, mứt Tết, rượu và nước giải khát luôn nằm trong danh mục kiểm soát trọng điểm.

Theo quy định tại Luật An toàn thực phẩm 2010, các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính an toàn của sản phẩm do mình cung cấp. Việc không tuân thủ các điều kiện bảo đảm ATTP không chỉ dẫn đến xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Những hành vi vi phạm dẫn đến đình chỉ hoạt động ngay lập tức

Căn cứ vào Nghị định 115/2018/NĐ-CP và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP, hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động có thời hạn sẽ được áp dụng nghiêm khắc đối với các hành vi sau:

• Sử dụng nguyên liệu cấm: Sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ, nguyên liệu đã quá hạn sử dụng hoặc nguyên liệu chứa độc tố vượt mức cho phép.
• Lạm dụng phụ gia thực phẩm: Sử dụng các loại phẩm màu, chất bảo quản ngoài danh mục cho phép của Bộ Y tế hoặc vượt quá giới hạn quy định gây nguy hại cho sức khỏe.
• Vi phạm điều kiện sản xuất: Cơ sở sản xuất không đảm bảo vệ sinh, không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP hoặc giấy phép đã hết hiệu lực nhưng vẫn hoạt động.
• Gây ngộ độc thực phẩm: Để xảy ra các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể do lỗi chủ quan trong quy trình chế biến và bảo quản.

"Kiên quyết đình chỉ hoạt động, thu hồi Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP và chuyển cơ quan điều tra đối với những trường hợp có dấu hiệu tội phạm." - Trích nội dung chỉ đạo tại Công văn 217/ATTP-NĐTT.

Tập trung kiểm tra các mặt hàng trọng điểm và kênh thương mại điện tử

Trong đợt cao điểm Tết 2026, các đoàn kiểm tra liên ngành sẽ không chỉ tập trung vào các chợ truyền thống mà còn mở rộng sang các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Đây là nơi thường xuyên diễn ra các hoạt động quảng cáo thực phẩm sai sự thật, thổi phồng công dụng hoặc bán hàng xách tay không qua kiểm định.

Nội dung kiểm tra sẽ tập trung vào việc ghi nhãn hàng hóa theo quy định, tính hợp pháp của hóa đơn chứng từ và các chỉ tiêu an toàn vi sinh, hóa lý. Đặc biệt, các mặt hàng như rượu thủ công, bánh kẹo nhập khẩu và thực phẩm bảo vệ sức khỏe sẽ được lấy mẫu kiểm nghiệm ngẫu nhiên để đánh giá chất lượng thực tế.

Công khai danh tính cơ sở vi phạm: Biện pháp răn đe mạnh tay

Một điểm mới trong công tác quản lý năm 2026 là việc đẩy mạnh công khai danh tính các cơ sở vi phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng và cổng thông tin điện tử của ngành Y tế. Việc "bêu tên" công khai không chỉ giúp người dân phòng tránh mà còn là đòn bẩy kinh tế, buộc các doanh nghiệp phải tự giác tuân thủ pháp luật để bảo vệ thương hiệu.

Ví dụ thực tế: Một cơ sở sản xuất giò chả tại địa phương bị phát hiện sử dụng hàn xẻo (một chất cấm trong thực phẩm). Theo Điều 6 Nghị định 115/2018/NĐ-CP, cơ sở này sẽ bị phạt tiền từ 80 triệu đến 100 triệu đồng và bị đình chỉ hoạt động sản xuất từ 04 tháng đến 06 tháng.

Lời khuyên pháp lý cho doanh nghiệp và người tiêu dùng

Đối với các doanh nghiệp, việc thực hiện đúng nghĩa vụ quy định tại Điều 10 Luật An toàn thực phẩm 2010 là nền tảng để phát triển bền vững. Hãy chủ động tự kiểm tra quy trình và nguồn nguyên liệu đầu vào trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.

Đối với người tiêu dùng, hãy thực hiện quyền của mình theo Điều 9 Luật An toàn thực phẩm 2010: Lựa chọn thực phẩm an toàn, tẩy chay các sản phẩm không rõ nguồn gốc và kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm ATTP để cùng chung tay bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong mùa Tết 2026.