Bước ngoặt mới trong công tác quản lý an toàn thực phẩm tại Việt Nam

Kể từ ngày 26/01/2026, Nghị định 46/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, thay thế hoàn toàn cho Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Đây được xem là một cuộc "cách mạng" về pháp lý nhằm nâng cao tiêu chuẩn bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng trong bối cảnh thị trường thực phẩm ngày càng phức tạp.

1. Thu hẹp cơ chế tự công bố, mở rộng diện đăng ký bản công bố hợp quy

Một trong những thay đổi căn bản nhất là việc siết chặt quy trình đưa sản phẩm ra thị trường. Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 46/2026/NĐ-CP, các tổ chức, cá nhân phải thực hiện đăng ký bản công bố hợp quy thay vì chỉ tự công bố như trước đây đối với nhiều nhóm sản phẩm.

"Tổ chức, cá nhân đăng ký bản công bố hợp quy đối với thực phẩm có quy chuẩn kỹ thuật về chỉ tiêu chất lượng, chỉ tiêu an toàn thuộc một trong các trường hợp: Thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn; Phụ gia thực phẩm; Chất hỗ trợ chế biến; Dụng cụ và bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm."

Điều này đồng nghĩa với việc cơ quan quản lý sẽ thực hiện "tiền kiểm" kỹ lưỡng hơn, đảm bảo mọi sản phẩm đều đạt chuẩn trước khi đến tay người dùng.

2. Bao bì và dụng cụ tiếp xúc thực phẩm: Không còn là "vùng xám" quản lý

Trước đây, bao bì và dụng cụ chứa đựng thường được quản lý khá lỏng lẻo. Tuy nhiên, Nghị định 46/2026/NĐ-CP đã đưa nhóm này vào diện quản lý chặt chẽ tại Điều 20 và Điều 51. Các sản phẩm này hiện phải chịu sự kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm, đặc biệt là trong khâu nhập khẩu, nhằm loại bỏ nguy cơ thôi nhiễm chất độc hại từ bao bì vào thực phẩm.

3. Lộ trình bắt buộc áp dụng HACCP và GMP cho doanh nghiệp

Để chuẩn hóa quy trình sản xuất, Chính phủ đã đặt ra một mốc thời gian cụ thể. Theo Điều 54 Nghị định 46/2026/NĐ-CP, các cơ sở sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe và phụ gia thực phẩm có nguy cơ cao phải hoàn thành việc xây dựng hệ thống HACCP hoặc GMP chậm nhất đến ngày 31/12/2026.

4. Chuẩn hóa quy trình kiểm tra thực phẩm nhập khẩu

Quy trình kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa nhập khẩu đã được minh bạch hóa từ Điều 19 đến Điều 28. Nghị định mới phân định rõ 3 phương thức: kiểm tra chặt, kiểm tra thông thường và kiểm tra giảm, giúp doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật tiết kiệm được thời gian và chi phí thông quan.

5. Ràng buộc trách nhiệm của sàn TMĐT trong quảng cáo thực phẩm

Trong kỷ nguyên số, việc mua bán thực phẩm online bùng nổ kéo theo nhiều hệ lụy về quảng cáo sai sự thật. Khoản 6 Điều 52 lần đầu tiên xác lập trách nhiệm pháp lý trực tiếp của chủ sở hữu sàn TMĐT. Các sàn phải có cơ chế kiểm duyệt, yêu cầu người bán cung cấp giấy tờ pháp lý và chịu trách nhiệm liên đới nếu để xảy ra sai phạm gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

6. Quy định khắt khe về thời điểm truy xuất nguồn gốc

Việc truy xuất nguồn gốc không còn là hình thức. Theo Điều 42 và Điều 43, doanh nghiệp phải kích hoạt ngay quy trình truy xuất khi phát hiện nguy cơ. Mọi thông tin phải được lưu trữ xuyên suốt quá trình lưu thông, đảm bảo có thể tìm ra "gốc rễ" vấn đề trong thời gian ngắn nhất.

Việc ban hành Nghị định 46/2026/NĐ-CP là minh chứng cho quyết tâm của Chính phủ trong việc làm sạch thị trường thực phẩm. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật và điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh để tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc.