Trong nỗ lực đẩy mạnh chuyển đổi số và minh bạch hóa các giao dịch kinh tế, Chính phủ đã ban hành những quy định mới khắt khe hơn về điều kiện khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT). Đáng chú ý nhất là việc hạ hạn mức bắt buộc phải thanh toán không dùng tiền mặt đối với các hóa đơn mua vào, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược tài chính của hàng triệu doanh nghiệp.

Kế toán doanh nghiệp cần lưu ý quy định mới về thanh toán không dùng tiền mặt (ảnh minh họa)

Quy định mới: Ngưỡng 5 triệu đồng và điều kiện khấu trừ thuế

Theo quy định tại Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, các cơ sở kinh doanh khi mua hàng hóa, dịch vụ (bao gồm cả hàng nhập khẩu) có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên (đã bao gồm thuế GTGT) bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được hưởng quyền lợi khấu trừ thuế đầu vào.

Đây là một sự thay đổi lớn so với ngưỡng 20 triệu đồng trước đây, đòi hỏi các doanh nghiệp phải điều chỉnh ngay lập tức quy trình thanh toán nội bộ. Chứng từ này phải đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật và pháp lý quy định tại Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt.

"Cơ sở kinh doanh phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào từ 05 triệu đồng trở lên... Trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của một người nộp thuế có giá trị dưới 05 triệu đồng nhưng mua nhiều lần trong cùng một ngày có tổng giá trị từ 05 triệu đồng trở lên thì chỉ được khấu trừ thuế đối với trường hợp có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt."

Các trường hợp đặc thù được công nhận thanh toán không dùng tiền mặt

Pháp luật cũng dự liệu các tình huống giao dịch phức tạp trong thực tế kinh doanh. Căn cứ khoản 2 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, một số phương thức sau vẫn được coi là hợp lệ:

• Thanh toán bù trừ: Áp dụng khi có sự đối ứng giữa hàng hóa mua vào và bán ra, hoặc vay mượn hàng. Điều kiện bắt buộc là phải có biên bản đối chiếu số liệu và xác nhận giữa hai bên.
• Bù trừ công nợ qua bên thứ ba: Phải có biên bản bù trừ công nợ của cả ba bên làm căn cứ pháp lý.
• Ủy quyền thanh toán: Việc thanh toán qua bên thứ ba phải được quy định cụ thể trong hợp đồng bằng văn bản và bên thứ ba phải là thực thể đang hoạt động hợp pháp.

Các giao dịch chuyển khoản qua ứng dụng ngân hàng ngày càng phổ biến (ảnh minh họa)

Rủi ro khi không tuân thủ: Truy thu và điều chỉnh thuế

Một điểm mà các kế toán cần đặc biệt lưu ý là trường hợp mua trả chậm hoặc trả góp. Đối với các hóa đơn từ 05 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp vẫn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào dựa trên hợp đồng và hóa đơn dù chưa đến thời điểm thanh toán.

Tuy nhiên, nếu đến thời hạn thanh toán theo hợp đồng mà doanh nghiệp không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, cơ sở kinh doanh bắt buộc phải kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đã khấu trừ. Việc chậm trễ hoặc sai sót trong khâu này có thể dẫn đến các khoản phạt chậm nộp và rủi ro bị thanh tra thuế cao.

Quy định mới này không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để các doanh nghiệp chuẩn hóa hệ thống kế toán, hướng tới một nền kinh tế minh bạch và hiện đại hơn. Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và tránh được những rắc rối pháp lý không đáng có.