Tháng 10 năm 2013 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong công tác quản lý nhà nước về hoạt động xây dựng tại Việt Nam. Với việc ban hành Nghị định 121/2013/NĐ-CP, Chính phủ đã thể hiện quyết tâm lập lại trật tự kỷ cương trong ngành xây dựng bằng những chế tài cực kỳ nghiêm khắc.

Mức phạt "khủng" 1 tỷ đồng áp dụng cho những sai phạm nào?

Điểm đáng chú ý nhất trong quy định mới chính là mức phạt tiền tối đa đối với tổ chức vi phạm trong hoạt động xây dựng đã được nâng lên tới 1.000.000.000 đồng (1 tỷ đồng). Đây là con số cao gấp nhiều lần so với các quy định trước đây, cho thấy mức độ răn đe ngày càng mạnh mẽ của pháp luật.

Theo quy định tại khoản 8 Điều 13 và khoản 4 Điều 27 của Nghị định này, mức phạt từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng sẽ được áp dụng đối với các trường hợp sau:

• Nhà thầu tiếp tục thực hiện thi công xây dựng đối với công trình đã bị người có thẩm quyền ban hành quyết định đình chỉ thi công xây dựng (đối với công trình phải lập dự án đầu tư hoặc báo cáo kinh tế - kỹ thuật).
• Tổ chức thi công xây dựng công trình sai nội dung giấy phép, không có giấy phép hoặc xây dựng trên đất không được phép mà vẫn tái phạm sau khi đã bị lập biên bản vi phạm hành chính.

Phân loại mức phạt theo quy mô và tính chất công trình

Pháp luật hiện hành đã có sự phân hóa rõ rệt về mức phạt tùy thuộc vào loại hình công trình và khu vực xây dựng. Cụ thể, tại Điều 27, các hành vi vi phạm về thi công xây dựng được quy định như sau:

1. Vi phạm về vệ sinh và an toàn môi trường

Hành vi thi công không có phương tiện che chắn, để rơi vãi vật liệu xây dựng xuống khu vực xung quanh sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với các công trình lớn. Đối với nhà ở riêng lẻ, mức phạt nhẹ hơn, dao động từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.

2. Vi phạm gây ảnh hưởng đến công trình lân cận

Nếu việc thi công gây lún, nứt hoặc hư hỏng công trình lân cận, hạ tầng kỹ thuật, mức phạt cao nhất có thể lên tới 30.000.000 đồng. Đây là lời cảnh báo cho các đơn vị thi công cần chú trọng hơn nữa vào công tác khảo sát và biện pháp kỹ thuật an toàn.

"Điều 27. Vi phạm quy định về thi công xây dựng... 4. Xử phạt đối với nhà thầu tiếp tục thực hiện thi công xây dựng đối với công trình đã bị người có thẩm quyền ban hành quyết định đình chỉ thi công xây dựng công trình... c) Phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng đối với xây dựng công trình thuộc trường hợp phải lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật xây dựng công trình hoặc lập dự án đầu tư xây dựng công trình."

Thời hiệu xử phạt và trách nhiệm của các bên liên quan

Một điểm quan trọng mà các chủ đầu tư và nhà thầu cần lưu ý là thời hiệu xử phạt. Theo Điều 4 Nghị định 121/2013/NĐ-CP, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng là 02 năm. Đối với các dự án đầu tư, thời điểm tính thời hiệu bắt đầu từ ngày dự án được bàn giao, đưa vào sử dụng.

Bên cạnh việc phạt tiền, các đơn vị vi phạm còn phải đối mặt với các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm khắc như: Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu, buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng vi phạm hoặc buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi sai phạm.

Việc nâng mức phạt lên tới 1 tỷ đồng không chỉ nhằm mục đích thu ngân sách mà quan trọng hơn là tạo ra một rào cản pháp lý đủ mạnh để ngăn chặn các hành vi coi thường pháp luật, bảo vệ an toàn cho cộng đồng và nâng cao chất lượng các công trình xây dựng tại Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.