Vừa qua, ngày 16/6/2005, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 79/2005/NĐ-CP quy định chi tiết về điều kiện đăng ký và hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan. Đây được xem là một bước đi quan trọng nhằm chuyên nghiệp hóa hoạt động khai báo hải quan, đồng thời ngăn chặn các hành vi tiêu cực, trục lợi từ vị trí công tác của cán bộ nhà nước.

Đại lý hải quan: Cánh tay nối dài của doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 79/2005/NĐ-CP, đại lý làm thủ tục hải quan được định nghĩa là các thương nhân thay mặt chủ hàng để thực hiện trách nhiệm của người khai hải quan. Không chỉ dừng lại ở việc khai báo, các đại lý này còn thực hiện các công việc khác liên quan đến thủ tục hải quan dựa trên thỏa thuận trong hợp đồng đại lý.

Việc ra đời của Nghị định này nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Hải quan 2001, tạo hành lang pháp lý minh bạch cho các doanh nghiệp dịch vụ giao nhận và khai thuê hải quan phát triển bền vững.

Điều kiện khắt khe để trở thành đại lý hải quan chuyên nghiệp

Để được công nhận và hoạt động hợp pháp, các cơ sở đăng ký làm đại lý hải quan phải đáp ứng một loạt các tiêu chuẩn kỹ thuật và pháp lý nghiêm ngặt. Cụ thể:

• Đăng ký kinh doanh: Phải là thương nhân có ngành nghề kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu hoặc dịch vụ khai thuê hải quan được ghi rõ trong Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.
• Nhân sự chuyên trách: Cơ sở phải có ít nhất 01 nhân viên đại lý hải quan đủ điều kiện theo quy định.
• Hạ tầng công nghệ: Phải đáp ứng điều kiện nối mạng máy tính với cơ quan Hải quan. Đây là yêu cầu bắt buộc để thực hiện thủ tục hải quan điện tử tại các Cục Hải quan tỉnh, thành phố đang triển khai thí điểm hoặc áp dụng chính thức hình thức này.

Vì sao công chức, viên chức không được làm nhân viên đại lý hải quan?

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Điều 6 Nghị định 79/2005/NĐ-CP chính là danh sách các đối tượng không được phép làm nhân viên đại lý hải quan. Theo đó, công chức và viên chức nhà nước đang tại chức tuyệt đối không được đảm nhiệm vị trí này.

"Nhân viên đại lý hải quan phải là công dân Việt Nam, có bằng tốt nghiệp từ trung cấp trở lên thuộc các ngành kinh tế hoặc luật và phải có Chứng chỉ về nghiệp vụ khai hải quan do Tổng cục Hải quan cấp."

Quy định này nhằm đảm bảo tính khách quan, minh bạch trong hoạt động hải quan. Nếu công chức, viên chức được làm đại lý, rất dễ xảy ra tình trạng "vừa đá bóng vừa thổi còi", gây bất bình đẳng trong kinh doanh và tạo kẽ hở cho tham nhũng. Ngoài ra, những người đã bị xử lý hành chính về hành vi vi phạm pháp luật hải quan và thuế trong vòng 01 năm cũng không được cấp thẻ nhân viên đại lý.

Lời khuyên cho các doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển đổi

Với việc áp dụng Nghị định 79/2005/NĐ-CP, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại đội ngũ nhân sự và hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin. Việc đào tạo và thi lấy chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan cho nhân viên là ưu tiên hàng đầu để đảm bảo hoạt động xuất nhập khẩu không bị gián đoạn trong bối cảnh hiện đại hóa ngành hải quan hiện nay.