Việc tái cơ cấu, sắp xếp lại hệ thống các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên trên phạm vi toàn quốc đang là một trọng tâm chiến lược nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao chất lượng dạy và học. Tuy nhiên, sau bước đi sáp nhập ban đầu, hàng loạt vấn đề bộc lộ về bộ máy quản trị, quy mô điểm trường, phân định trách nhiệm quản lý giữa các cấp chính quyền local. Để giải quyết dứt điểm các vướng mắc phát sinh, Văn phòng Chính phủ đã ban hành Thông báo 408/TB-VPCP truyền đạt chỉ đạo quan trọng của Thường trực Chính phủ đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng như lãnh đạo các địa phương.

Khẩn trương ban hành hướng dẫn hành chính về quản trị và quy mô trường lớp

Theo điểm b mục 3 Thông báo 408/TB-VPCP, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao nhiệm vụ trọng tâm là khẩn trương có ngay văn bản hướng dẫn các địa phương về phương thức quản trị và quy mô của cơ sở giáo dục. Trong đó, Chính phủ chỉ đạo ưu tiên ban hành ngay các hướng dẫn hành chính thuộc thẩm quyền trực tiếp của Bộ nhằm giải quyết cấp bách các khó khăn thực tiễn tại cơ sở.

Đối với những nội dung mang tính chất định hình cơ chế lâu dài, cần điều chỉnh hoặc bổ sung bằng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiến hành rà soát, đề xuất sửa đổi sau khi việc tổ chức, sáp nhập cơ bản đi vào ổn định. Cách tiếp cận này bảo đảm tính linh hoạt, vướng đâu gỡ đó, tránh tình trạng tắc nghẽn vận hành hành chính do chờ đợi quy trình xây dựng luật lâu dài.

Phân định rõ thẩm quyền quản lý nhà nước của cấp tỉnh và cấp xã

Một trong những điểm then chốt được nhấn mạnh tại Thông báo 408/TB-VPCP là yêu cầu làm rõ nhiệm vụ, thẩm quyền quản lý nhà nước về giáo dục đối với chính quyền local. Quy định hiện hành tại Luật Giáo dục 2019 và cụ thể hóa tại Điều 105 Luật Giáo dục 2019 đã phân định các cấp quản lý, song quá trình tinh gọn tổ chức bộ máy đòi hỏi sự phân cấp, phân quyền mạnh mẽ và minh bạch hơn nữa.

Đặc biệt, Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm làm rõ ranh giới trách nhiệm giữa Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và chính quyền cấp xã trong việc:

• Đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, bảo đảm quy chuẩn điểm trường chính và điểm trường lẻ;
• Quản lý biên chế cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên sau khi sáp nhập nhiều trường thành một đơn vị liên cấp hoặc liên xã;
• Thực hiện công tác kiểm tra, giám sát chất lượng giáo dục và bảo đảm an toàn trường học trên địa bàn phụ trách.

Bên cạnh đó, việc thực thi các điều kiện đầu tư và hoạt động giáo dục theo Nghị định 125/2024/NĐ-CP cũng như các quy định phân định thẩm quyền quản lý hai cấp tại Nghị định 142/2025/NĐ-CP cần được thực hiện đồng bộ để tránh chồng chéo hoặc khoảng trống quản lý.

Cơ chế báo cáo tiến độ hằng tuần lên Lãnh đạo Chính phủ

Để bảo đảm các chỉ đạo được triển khai quyết liệt và không bị chậm trễ, Thông báo 408/TB-VPCP đặt ra chế độ giao ban định kỳ nghiêm ngặt. Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm cập nhật, tổng hợp và báo cáo tình hình thực hiện của các bộ, ngành, cơ quan liên quan cùng tất cả các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trình Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà và Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu vào thứ Sáu hằng tuần.

Chế độ báo cáo theo tuần này giúp Lãnh đạo Chính phủ nắm chắc tình hình thực tế, kịp thời chỉ đạo tháo gỡ các vướng mắc phát sinh đột xuất tại từng địa phương, bảo đảm tiến độ sắp xếp mạng lưới trường lớp diễn ra đúng lộ trình.

Trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy và chính quyền địa phương

Tại mục 5 Thông báo 408/TB-VPCP, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đề nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thành ủy và cá nhân các đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy tập trung lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện công tác sắp xếp cơ sở giáo dục trên địa bàn.

Đồng thời, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước Trung ương, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về kết quả tổ chức thực hiện. Việc sắp xếp không đơn thuần là gom gộp cơ học, mà phải đáp ứng đầy đủ nguyên tắc tạo thuận lợi nhất cho học sinh đến trường, giữ vững chất lượng dạy học và bảo đảm tâm tư, quyền lợi chính đáng của đội ngũ nhà giáo.