Việc sáp nhập, thành lập hay điều chỉnh địa giới hành chính cấp tỉnh là những quyết sách quan trọng, ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống kinh tế - xã hội và tâm tư của người dân. Để đảm bảo tính thống nhất và minh bạch, Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 đã đưa ra những quy định rất cụ thể về hồ sơ và trình tự thực hiện.

Thẩm quyền xây dựng và trình đề án sáp nhập

Theo quy định tại Điều 10 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, Chính phủ đóng vai trò chủ đạo trong việc tổ chức xây dựng đề án đối với các đơn vị hành chính cấp tỉnh. Cụ thể:

"Chính phủ tổ chức xây dựng đề án về việc thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính cấp tỉnh để trình Quốc hội xem xét, quyết định."

Đối với cấp huyện và cấp xã, trách nhiệm xây dựng đề án thuộc về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Sau khi hoàn thiện, đề án sẽ được trình Chính phủ để Chính phủ xem xét trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định.

Chi tiết bộ hồ sơ đề án sáp nhập tỉnh từ 01/3/2025

Một bộ hồ sơ đề án đầy đủ và hợp lệ là điều kiện tiên quyết để các cơ quan có thẩm quyền xem xét. Theo quy định mới, hồ sơ bao gồm 04 thành phần chính không thể tách rời:

• Tờ trình: Văn bản chính thức nêu rõ lý do, sự cần thiết và mục tiêu của việc thay đổi đơn vị hành chính.
• Đề án chi tiết: Bản thuyết minh chuyên sâu về phương án thực hiện, đánh giá tác động và các giải pháp sau sáp nhập.
• Báo cáo tổng hợp ý kiến: Đây là tài liệu quan trọng ghi nhận ý kiến của Nhân dân, Hội đồng nhân dân các cấp và các tổ chức liên quan.
• Dự thảo Nghị quyết: Văn bản pháp lý dự kiến sẽ được Quốc hội hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua.

Quy trình lấy ý kiến Nhân dân: Yếu tố then chốt của sự đồng thuận

Pháp luật Việt Nam luôn đề cao quyền làm chủ của Nhân dân, đặc biệt là trong những vấn đề hệ trọng như sáp nhập tỉnh. Đề án bắt buộc phải được lấy ý kiến của người dân tại các đơn vị hành chính cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức việc này một cách công khai, dân chủ thông qua các hình thức phù hợp. Kết quả lấy ý kiến Nhân dân là căn cứ quan trọng để Hội đồng nhân dân các cấp xem xét và cho ý kiến trước khi đề án được trình lên cấp cao hơn.

Thẩm định và phê duyệt: Quy trình chặt chẽ đảm bảo tính pháp lý

Để một quyết định về đơn vị hành chính có hiệu lực, đề án phải trải qua các bước thẩm định và thẩm tra vô cùng nghiêm ngặt. Quy trình này nhằm đảm bảo tính khoa học, thực tiễn và phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia.

Việc lập đề án và trình tự thủ tục xem xét, thông qua sẽ được thực hiện theo đúng quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đảm bảo mọi thay đổi đều hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và phục vụ tốt nhất cho đời sống nhân dân.