Trong nỗ lực tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức nhà nước, Chính phủ đã ban hành Nghị định 120/2020/NĐ-CP quy định về thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập. Văn bản này sẽ chính thức thay thế Nghị định 55/2012/NĐ-CP kể từ ngày 01/12/2020.

Điểm đáng chú ý nhất trong quy định mới này chính là việc siết chặt các điều kiện thành lập, trong đó yêu cầu về quy mô nhân sự tối thiểu được xem là một "bộ lọc" quan trọng để tránh tình trạng manh mún, dàn trải trong hệ thống các đơn vị sự nghiệp hiện nay.

Điều kiện về số lượng người làm việc tối thiểu: Con số 15 có ý nghĩa gì?

Theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 5 Nghị định 120/2020/NĐ-CP, một đơn vị sự nghiệp công lập khi thành lập mới phải đảm bảo số lượng người làm việc tối thiểu là 15 người. Đây là một quy định hoàn toàn mới, bởi trước đây tại Điều 3 Nghị định 55/2012/NĐ-CP, Chính phủ không đưa ra một con số cụ thể về nhân sự.

Tuy nhiên, pháp luật cũng linh hoạt đưa ra các cơ chế đặc thù cho từng loại hình đơn vị:

• Ngoại lệ: Các đơn vị cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu được thành lập theo quy định của pháp luật chuyên ngành thì không bắt buộc phải đủ 15 người.
• Đơn vị tự chủ tài chính: Đối với đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, số lượng viên chức tối thiểu được xác định theo Đề án thành lập.
• Cơ chế doanh nghiệp: Với các đơn vị hoạt động theo cơ chế doanh nghiệp, số lượng người làm việc tối thiểu bao gồm cả viên chức và người làm chuyên môn theo chế độ hợp đồng lao động.

"Việc quy định ngưỡng 15 người nhằm đảm bảo đơn vị có đủ nguồn lực để thực hiện chức năng, nhiệm vụ một cách chuyên nghiệp, tránh việc thành lập các đơn vị quá nhỏ, gây lãng phí nguồn lực quản lý và cơ sở vật chất."

Bổ sung tiêu chí về quy hoạch và pháp luật chuyên ngành

So với quy định cũ, Điều 5 Nghị định 120/2020/NĐ-CP đã bổ sung thêm 02 điều kiện quan trọng khác:

Thứ nhất, đơn vị phải phù hợp với quy hoạch ngành quốc gia hoặc quy hoạch mạng lưới các đơn vị sự nghiệp công lập đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Điều này đảm bảo sự đồng bộ trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Thứ hai, phải đáp ứng đủ tiêu chí thành lập theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Đây là quy định nhằm đảm bảo tính đặc thù của từng lĩnh vực như y tế, giáo dục, khoa học công nghệ... luôn được tôn trọng và tuân thủ.

Xác định rõ mục tiêu và nguồn lực hoạt động

Bên cạnh các điều kiện mới, Nghị định 120 cũng kế thừa và làm rõ hơn các yêu cầu về nội lực của đơn vị. Cụ thể, hồ sơ thành lập phải chứng minh được:

1. Mục tiêu và chức năng nhiệm vụ

Thay vì chỉ quy định chung chung như trước đây, quy định mới yêu cầu phải xác định rõ mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ của đơn vị trong việc cung cấp dịch vụ sự nghiệp công và phục vụ quản lý nhà nước. Điều này giúp phân định rõ ranh giới giữa hoạt động công ích và hoạt động kinh doanh.

2. Cơ sở vật chất và nhân sự

Đơn vị phải có trụ sở làm việc hoặc đề án cấp đất xây dựng trụ sở đã được phê duyệt. Đồng thời, phải có trang thiết bị cần thiết ban đầu, nguồn nhân sự và kinh phí hoạt động ổn định theo quy định. Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập ở nước ngoài, điều kiện thành lập còn phải đảm bảo phù hợp với chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước.

Lời kết cho giai đoạn chuyển đổi

Việc ban hành Nghị định 120/2020/NĐ-CP vào ngày 07/10/2020 là một bước đi quyết liệt của Chính phủ trong việc sắp xếp lại các đơn vị sự nghiệp công lập. Với những quy định khắt khe về nhân sự và quy hoạch, hệ thống các đơn vị sự nghiệp hứa hẹn sẽ trở nên tinh gọn, hiệu quả và chuyên nghiệp hơn trong tương lai gần.

Các cơ quan, tổ chức đang có ý định thành lập mới hoặc tổ chức lại đơn vị sự nghiệp cần đặc biệt lưu ý các mốc thời gian và điều kiện mới này để đảm bảo tính pháp lý cho hoạt động của mình.

Nguồn tham khảo: Nghị định 120/2020/NĐ-CP ban hành ngày 07/10/2020.