Từ ngày 01/7/2025, bộ mặt quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng tại Việt Nam sẽ có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Với việc ban hành Nghị định 140/2025/NĐ-CP và Nghị định 144/2025/NĐ-CP, Chính phủ đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đưa các thủ tục hành chính về gần dân hơn bao giờ hết.

UBND cấp xã "nắm quyền" lớn hơn trong cấp phép xây dựng?

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc tăng cường thẩm quyền cho Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã. Theo quy định tại Nghị định 140/2025/NĐ-CP, UBND cấp xã giờ đây sẽ trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ quan trọng như:

• Cấp giấy phép xây dựng theo quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 103 Luật Xây dựng 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020).
• Chấp thuận về địa điểm xây dựng theo khoản 9 Điều 53 Nghị định 175/2024/NĐ-CP.
• Chấp thuận địa điểm, quy mô và thời gian tồn tại của công trình tạm theo khoản 2 và khoản 4 Điều 131 Luật Xây dựng 2014.

Việc đưa thẩm quyền này về cấp xã giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho cấp huyện và tỉnh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân khi thực hiện các thủ tục xây dựng nhà ở riêng lẻ hoặc các công trình quy mô nhỏ.

Quản lý trật tự xây dựng: Trách nhiệm sát sườn của địa phương

Không chỉ dừng lại ở việc cấp phép, UBND cấp xã còn được giao trọng trách lớn trong việc quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn. Điều này bao gồm việc kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các vi phạm. Đặc biệt, UBND cấp xã có trách nhiệm thực hiện cưỡng chế công trình vi phạm theo chỉ đạo của UBND cấp tỉnh.

Bên cạnh đó, công tác quản lý chất lượng công trình cũng được phân định rõ ràng. UBND cấp tỉnh sẽ quyết định việc kiểm tra công tác nghiệm thu đối với các công trình thuộc thẩm quyền, đảm bảo tính an toàn và bền vững cho các dự án đầu tư xây dựng.

Những thay đổi quan trọng trong lĩnh vực nhà ở và chứng chỉ hành nghề

Theo Nghị định 144/2025/NĐ-CP, lĩnh vực nhà ở và hoạt động đầu tư xây dựng cũng có những điều chỉnh đáng kể về thẩm quyền:

• Sở Xây dựng: Thực hiện cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng, sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề.
• Bộ Xây dựng: Quyết định chủ trương đầu tư dự án nhà ở công vụ cho các đối tượng thuộc cơ quan trung ương theo điểm a khoản 1 Điều 42 và khoản 2, khoản 3 Điều 43 Luật Nhà ở 2023.
• Bộ Quốc phòng, Bộ Công an: Quyết định chủ trương đầu tư nhà ở công vụ cho lực lượng vũ trang nhân dân.

Việc phân định rõ ràng thẩm quyền giữa các Bộ, ngành và địa phương giúp đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội và nhà ở công vụ, đáp ứng nhu cầu cấp thiết về chỗ ở cho cán bộ, chiến sĩ và người dân.

"Thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 103 Luật Xây dựng năm 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020) do Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện."

Tóm lại, những quy định mới về phân cấp, phân quyền từ ngày 01/7/2025 không chỉ là một bước tiến trong cải cách hành chính mà còn là đòn bẩy thúc đẩy sự phát triển minh bạch, hiệu quả của ngành xây dựng Việt Nam. Người dân và doanh nghiệp cần nắm vững các thay đổi này để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình.