Ngày 10 tháng 06 năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành Thông tư 45/2026/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 15/2025/TT-BGDĐT hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Sở Giáo dục và Đào tạo thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và Phòng Văn hóa - Xã hội thuộc Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Văn bản mới này đánh dấu một bước chuyển dịch quan trọng trong tư duy quản lý nhà nước về giáo dục tại địa phương, hướng tới sự tự chủ, linh hoạt và minh bạch hơn. Dưới đây là những nội dung thay đổi nổi bật nhất mà các cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục và đội ngũ nhà giáo cần đặc biệt lưu ý.

1. Cơ chế học phí và dịch vụ giáo dục: Chuyển dịch sang nguyên tắc "tính đúng, tính đủ"

Một trong những điểm thay đổi mang tính đột phá nhất tại Thông tư 45/2026/TT-BGDĐT là việc điều chỉnh cơ chế xây dựng học phí và các khoản thu dịch vụ giáo dục. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 1 của Thông tư mới đã sửa đổi, bổ sung điểm d và điểm đ khoản 1 Điều 4 của Thông tư 15/2025/TT-BGDĐT:

“d) Dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định mức học phí cụ thể làm căn cứ thực hiện miễn học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông trong cơ sở giáo dục công lập; quyết định mức hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông trong cơ sở giáo dục dân lập, tư thục;

đ) Quyết định quy định cơ chế thu và sử dụng mức thu dịch vụ tuyển sinh các cấp học theo nguyên tắc lộ trình tính đúng, tính đủ; quyết định danh mục và mức thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục do địa phương quản lý, không được ngân sách nhà nước bảo đảm hoặc chưa được cấu thành trong học phí, theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí;”

Quy định này không chỉ tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho việc thực hiện chính sách miễn, hỗ trợ học phí theo tinh thần của Luật Giáo dục sửa đổi 2025, mà còn mở đường cho việc xã hội hóa giáo dục một cách lành mạnh. Việc áp dụng nguyên tắc "tính đúng, tính đủ" đối với dịch vụ tuyển sinh và các dịch vụ hỗ trợ hoạt động giáo dục sẽ giúp các nhà trường chủ động hơn trong việc nâng cao chất lượng phục vụ, tránh tình trạng lạm thu hoặc thu không đủ chi gây khó khăn cho hoạt động vận hành.

Các chính sách mới hướng tới việc tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương (Ảnh minh họa)

2. Phân cấp, ủy quyền mạnh mẽ trong quản lý nhà nước về giáo dục

Nhằm cụ thể hóa chủ trương tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, Thông tư 45/2026/TT-BGDĐT đã bổ sung một quy định hoàn toàn mới về việc ủy quyền quản lý nhà nước.

Cụ thể, khoản 2 Điều 1 của Thông tư mới bổ sung điểm m vào sau điểm l khoản 1 Điều 4 của Thông tư 15/2025/TT-BGDĐT:

“m) Quyết định việc ủy quyền nhiệm vụ quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục cho Sở Giáo dục và Đào tạo, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban nhân dân cấp xã, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã; ủy quyền cho đơn vị sự nghiệp công lập chỉ thực hiện đối với các nhiệm vụ, quyền hạn mà Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được giao theo quy định của pháp luật.”

Sự bổ sung này giúp tháo gỡ những "nút thắt" về mặt thủ tục hành chính trước đây. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giờ đây có thể chủ động ủy quyền trực tiếp cho Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã giải quyết nhanh chóng các công việc phát sinh, thay vì phải trình qua nhiều cấp bệ vệ, giúp tăng tính chịu trách nhiệm và tốc độ xử lý công việc tại cơ sở.

3. Thay đổi lớn trong thẩm quyền tuyển dụng, điều động và quản lý đội ngũ nhà giáo

Quản lý đội ngũ nhà giáo luôn là vấn đề cốt lõi của ngành giáo dục. Tại khoản 4 Điều 1 của Thông tư 45/2026/TT-BGDĐT, quy định về thẩm quyền quản lý nhân sự đã được thiết kế lại một cách chặt chẽ và thực tế hơn:

“a) Thực hiện tuyển dụng, tiếp nhận đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, trường chuyên biệt và trường trung học nghề công lập trên địa bàn tỉnh; thực hiện thẩm quyền điều động, thuyên chuyển, biệt phái, bổ nhiệm, thay đổi vị trí việc làm đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục trong các cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý và đối với cơ sở giáo dục công lập liên quan đến phạm vi quản lý từ 02 đơn vị hành chính cấp xã trở lên trên địa bàn tỉnh;”

Sự thay đổi này giúp Sở Giáo dục và Đào tạo có toàn quyền chủ động trong việc điều phối nguồn nhân lực chất lượng cao giữa các địa bàn trong tỉnh, đặc biệt là giải quyết bài toán thừa - thiếu giáo viên cục bộ tại các huyện, thị xã. Đồng thời, vai trò của nhân sự hỗ trợ giáo dục (như nhân viên thư viện, thiết bị, y tế học đường...) cũng được chuẩn hóa và đặt dưới sự quản lý thống nhất.

4. Tăng cường vai trò tham mưu của Phòng Văn hóa - Xã hội cấp xã

Không chỉ dừng lại ở cấp tỉnh, Thông tư 45/2026/TT-BGDĐT còn điều chỉnh sâu sắc chức năng, nhiệm vụ của Phòng Văn hóa - Xã hội thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã (được quy định tại Điều 6 Thông tư 15/2025/TT-BGDĐT).

Theo đó, Phòng Văn hóa - Xã hội cấp xã được bổ sung thẩm quyền:

• Tham mưu điều động, thuyên chuyển: Chủ trì tham mưu cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện thẩm quyền điều động, thuyên chuyển, biệt phái, thay đổi vị trí việc làm đối với nhà giáo và nhân sự hỗ trợ giáo dục trong các cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý.
• Giám sát chất lượng giáo dục: Chỉ đạo, giám sát các trường trên địa bàn triển khai công tác bảo đảm chất lượng giáo dục, xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia, thực hiện kế hoạch cải tiến chất lượng.
• Hỗ trợ trung tâm học tập cộng đồng: Tham mưu cấp có thẩm quyền về chính sách hỗ trợ cho các trung tâm học tập cộng đồng hoạt động có hiệu quả, góp phần thực hiện tốt các mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương.

Sự điều chỉnh này giúp nâng cao vị thế và trách nhiệm của chính quyền cấp cơ sở (cấp xã) trong việc sát sao với tình hình giáo dục tại địa phương, đảm bảo các chính sách giáo dục được thực thi một cách hiệu quả nhất ngay từ cấp cơ sở.

5. Đánh giá tác động thực tiễn của Thông tư 45/2026/TT-BGDĐT

Việc ban hành Thông tư 45/2026/TT-BGDĐT là bước đi tất yếu nhằm đồng bộ hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật sau khi Luật Giáo dục sửa đổi 2025 và Nghị định 150/2025/NĐ-CP đi vào cuộc sống.

Bằng việc bãi bỏ một số quy định chồng chéo (như bãi bỏ điểm i khoản 1; điểm h, i, k khoản 2; điểm c khoản 6; điểm k khoản 8 Điều 4 và điểm d khoản 2 Điều 6), Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cắt giảm đáng kể các thủ tục hành chính rườm rà, tạo điều kiện cho các địa phương chủ động, tự chịu trách nhiệm giải trình về chất lượng giáo dục trên địa bàn.

Thông tư này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10 tháng 6 năm 2026. Các địa phương cần nhanh chóng rà soát, ban hành các văn bản hướng dẫn, phân cấp, ủy quyền cụ thể để đảm bảo việc chuyển tiếp và thực thi các quy định mới được thông suốt, hiệu quả.