Thủ tục mua cổ phần ngân hàng sẽ có nhiều thay đổi tích cực từ năm 2026 (ảnh minh họa)

Trong bối cảnh hệ thống tài chính Việt Nam đang ngày càng mở rộng cửa đón nhận các dòng vốn đầu tư quốc tế, việc cải cách thủ tục hành chính là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Nhằm hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược về thu hút dòng vốn ngoại chất lượng cao, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 48/2025/TT-NHNN với nhiều điểm mới mang tính đột phá. Quy định mới này hứa hẹn sẽ đơn giản hóa đáng kể quy trình cho các nhà đầu tư nước ngoài khi muốn sở hữu cổ phần tại các tổ chức tín dụng Việt Nam, tạo ra một làn sóng M&A (mua bán và sáp nhập) sôi động trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng kể từ đầu năm 2026.

Cắt giảm gánh nặng hồ sơ: Không còn bắt buộc hợp pháp hóa lãnh sự?

Một trong những rào cản lớn nhất đối với các nhà đầu tư ngoại trước đây chính là quy trình hợp pháp hóa lãnh sự vô cùng phức tạp, tốn kém và mất nhiều thời gian. Tuy nhiên, kể từ ngày 30/01/2026, theo quy định mới tại Thông tư 48/2025/TT-NHNN (sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 38/2014/TT-NHNN), danh mục các loại giấy tờ bắt buộc phải hợp pháp hóa lãnh sự đã được thu hẹp và làm rõ hơn rất nhiều.

Cụ thể, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ không cần phải thực hiện thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự đối với các loại báo cáo tài chính đã được kiểm toán độc lập lập trực tiếp bằng tiếng Anh, hoặc các văn bản đánh giá, xếp hạng từ các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế có uy tín. Sự thay đổi này không chỉ giúp các tập đoàn tài chính đa quốc gia tiết kiệm thời gian chờ đợi phê duyệt từ các cơ quan ngoại giao mà còn giảm bớt chi phí hành chính đáng kể cho doanh nghiệp.

"Việc thu hẹp phạm vi hồ sơ cần hợp pháp hóa lãnh sự là một bước đi đúng đắn, hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế và tinh thần của Luật Các tổ chức tín dụng 2024 cũng như Nghị định 69/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 01/2014/NĐ-CP) trong việc thu hút và tối ưu hóa dòng vốn ngoại vào hệ thống ngân hàng Việt Nam."

Chuyển đổi số: Nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia

Thay vì phải trực tiếp đến Bộ phận Một cửa của Ngân hàng Nhà nước hoặc gửi hồ sơ giấy qua đường bưu điện như trước đây, các nhà đầu tư giờ đây đã có thêm một lựa chọn hiện đại, nhanh chóng và minh bạch hơn: Nộp hồ sơ trực tuyến. Đây là một phần trong nỗ lực số hóa toàn diện của Ngân hàng Nhà nước nhằm minh bạch hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân cũng như cộng đồng doanh nghiệp quốc tế.

Việc nộp hồ sơ trực tuyến giúp minh bạch hóa và rút ngắn thời gian xử lý (ảnh minh họa)

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 38/2014/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 48/2025/TT-NHNN), hồ sơ điện tử đăng ký mua cổ phần phải được ký số hợp lệ và nộp dưới dạng định dạng PDF thông qua Cổng dịch vụ công của Ngân hàng Nhà nước hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia. Để đảm bảo tính liên tục và không làm gián đoạn công việc của nhà đầu tư, trong trường hợp hệ thống gặp sự cố kỹ thuật ngoài ý muốn, nhà đầu tư vẫn có thể linh hoạt chuyển sang hình thức nộp trực tiếp hoặc gửi qua bưu chính công ích.

Rút ngắn thời gian chờ đợi: Từ 40 ngày xuống còn 30 ngày

Trong các thương vụ mua bán sáp nhập (M&A) ngân hàng quy mô lớn, thời gian luôn là yếu tố quyết định sự thành bại. Hiểu được điều này, quy định mới tại Thông tư 48/2025/TT-NHNN đã chính thức rút ngắn thời hạn xem xét chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước từ 40 ngày xuống chỉ còn 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Sự thay đổi mang tính bước ngoặt này thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của cơ quan quản lý trong việc đẩy nhanh tiến độ xử lý hành chính, giúp các nhà đầu tư sớm hiện thực hóa các kế hoạch kinh doanh và chiến lược đầu tư tại thị trường Việt Nam.

Bên cạnh đó, các yêu cầu về hồ sơ chứng minh năng lực tài chính của nhà đầu tư nước ngoài cũng được điều chỉnh theo hướng thực tế và linh hoạt hơn. Thay vì các yêu cầu khắt khe về số dư tài khoản cố định tại một thời điểm, nhà đầu tư có thể sử dụng văn bản xác nhận số dư tiền gửi, cam kết hỗ trợ tài chính từ công ty mẹ hoặc các tài liệu tương đương khác để chứng minh nguồn tài chính hợp pháp của mình.

Nhìn chung, những thay đổi mang tính đột phá tại Thông tư 48/2025/TT-NHNN không chỉ đơn thuần là việc cắt giảm các thủ tục hành chính rườm rà, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về một môi trường đầu tư tài chính ngày càng thông thoáng, minh bạch và hiện đại tại Việt Nam. Các nhà đầu tư nước ngoài cần lưu ý chủ động cập nhật và chuẩn bị hồ sơ theo đúng các biểu mẫu mới để tận dụng tối đa những ưu đãi về mặt thời gian và quy trình kể từ đầu năm 2026.