Tính đến tháng 4/2020, đại dịch COVID-19 đã và đang tác động sâu sắc đến đời sống, việc làm của hàng triệu người lao động Việt Nam. Trong cơn bão tài chính, không ít người đã nghĩ đến việc rút bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần như một chiếc "phao cứu sinh" tức thời. Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý cảnh báo đây là hành động "ăn lúa non", tự tước bỏ quyền an sinh của chính mình khi về già.

Theo quy định tại khoản 3 Điều 5 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 về nguyên tắc bảo hiểm xã hội:

Thời gian đóng bảo hiểm xã hội đã được tính hưởng bảo hiểm xã hội một lần thì không tính vào thời gian làm cơ sở tính hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội.

Dưới đây là 5 thiệt thòi đắt giá mà người lao động cần cân nhắc kỹ trước khi đặt bút ký vào đơn đề nghị hưởng BHXH một lần.

1. Số tiền nhận về thấp hơn nhiều so với tổng mức đóng góp

Đây là thiệt thòi về mặt kinh tế trực quan nhất. Theo quy định tại Điều 5 Quyết định 595/QĐ-BHXH, cơ cấu đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất hàng tháng là 22% mức tiền lương (trong đó người lao động đóng 8%, người sử dụng lao động đóng 14%). Như vậy, tổng mức đóng một năm tương đương với 2,64 tháng lương.

Trong khi đó, mức hưởng BHXH một lần theo khoản 2 Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 chỉ được tính như sau:

• 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014;
• 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi.

Làm một phép tính đơn giản, người lao động mất đi khoảng 0,64 tháng lương cho mỗi năm đóng bảo hiểm nếu chọn rút một lần. Đây là một khoản lỗ không hề nhỏ nếu tính trên tổng thời gian tham gia dài hạn.

2. Đánh mất cơ hội cộng nối thời gian tham gia BHXH

Pháp luật luôn khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để tích lũy cho lương hưu. Điều 61 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 nêu rõ, người lao động khi nghỉ việc mà chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc chưa nhận BHXH một lần thì được bảo lưu thời gian đóng.

Việc nhận BHXH một lần đồng nghĩa với việc bạn "xóa trắng" toàn bộ quá trình đã đóng trước đó. Nếu sau này quay lại thị trường lao động, thời gian tham gia sẽ phải tính lại từ đầu. Điều này dẫn đến nguy cơ cao là khi đến tuổi nghỉ hưu, bạn sẽ không tích lũy đủ số năm cần thiết để hưởng lương hưu, hoặc nếu có thì mức lương hưu cũng sẽ rất thấp do thời gian đóng ngắn.

3. Nguy cơ không được cấp thẻ BHYT miễn phí khi về già

Một trong những đặc quyền lớn nhất của người hưởng lương hưu là được cấp thẻ Bảo hiểm y tế (BHYT) miễn phí với mức hưởng cao. Căn cứ khoản 1 Điều 2 Nghị định 146/2018/NĐ-CP, người đang hưởng lương hưu thuộc đối tượng được cơ quan BHXH đóng BHYT.

Nếu rút BHXH một lần và không đủ điều kiện hưởng lương hưu, khi về già - thời điểm sức khỏe suy giảm và chi phí y tế tăng cao - bạn sẽ phải tự bỏ tiền túi để mua BHYT hộ gia đình. Đây là một gánh nặng tài chính đáng kể đối với những người không còn thu nhập từ lao động.

4. Tự tước bỏ quyền lợi được điều chỉnh lương hưu hàng năm

Nhiều người lo ngại trượt giá sẽ làm mất giá trị đồng tiền khi nhận lương hưu sau này. Tuy nhiên, Điều 57 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 đã quy định cơ chế bảo vệ người hưởng lương hưu:

Chính phủ quy định việc điều chỉnh lương hưu trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế phù hợp với ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm xã hội.

Thực tế cho thấy, mức lương hưu thường xuyên được điều chỉnh tăng để đảm bảo cuộc sống cho người nghỉ hưu. Ví dụ gần nhất là vào năm 2018, lương hưu đã được điều chỉnh tăng thêm 6,92%. Người nhận BHXH một lần sẽ hoàn toàn đứng ngoài các đợt điều chỉnh này.

5. Thân nhân mất đi điểm tựa từ chế độ tử tuất

BHXH không chỉ bảo vệ người lao động mà còn là điểm tựa cho gia đình họ. Theo khoản 1 Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, khi người đang hưởng lương hưu qua đời, người lo mai táng sẽ được nhận trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở.

Đặc biệt, theo khoản 1 Điều 67 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, thân nhân của người đang hưởng lương hưu (hoặc người đóng BHXH đủ 15 năm trở lên nhưng chưa hưởng BHXH một lần) còn có cơ hội hưởng trợ cấp tuất hàng tháng hoặc một lần. Việc rút BHXH một lần sẽ làm mất đi những quyền lợi nhân văn này dành cho người thân khi rủi ro xảy ra.

Lời khuyên trong mùa dịch: Thay vì rút BHXH một lần, người lao động gặp khó khăn do COVID-19 nên tận dụng các chính sách hỗ trợ khác của Chính phủ như trợ cấp thất nghiệp hoặc gói hỗ trợ theo Nghị quyết 42/NQ-CP. Hãy giữ lại cuốn sổ bảo hiểm như một tấm thẻ bảo hiểm cho tương lai xa của chính mình.