Trong bối cảnh hạ tầng đô thị ngày càng phức tạp, việc đảm bảo an toàn phòng cháy, chữa cháy (PCCC) không chỉ là trách nhiệm mà còn là yếu tố sống còn của mọi tổ chức, cá nhân. Ngày 12/03/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 69/2026/NĐ-CP, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này.

Nghị định này không chỉ sửa đổi, bổ sung các quy định tại Nghị định 106/2025/NĐ-CP mà còn đưa ra những cơ chế xử lý linh hoạt, phù hợp với thực tiễn chuyển đổi số và tình hình phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Dưới đây là 7 điểm mới đáng chú ý nhất mà người dân và doanh nghiệp cần đặc biệt lưu tâm.

1. Cơ chế xử lý nghiêm khắc đối với vi phạm hành chính nhiều lần

Một trong những thay đổi mang tính răn đe cao nhất tại Nghị định 69/2026/NĐ-CP chính là cách tiếp cận đối với các đối tượng cố tình vi phạm nhiều lần. Thay vì xử phạt rời rạc từng hành vi, pháp luật hiện nay tập trung vào tính hệ thống của sai phạm.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 2 Nghị định 69/2026/NĐ-CP quy định:

"Tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính nhiều lần đối với một hành vi vi phạm trong một cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy thì không bị xử phạt từng hành vi vi phạm hành chính mà xử phạt một hành vi vi phạm hành chính áp dụng tình tiết tăng nặng."

Quy định này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng lại tăng mức độ nghiêm trọng của hình phạt, buộc các chủ cơ sở phải có cái nhìn nghiêm túc hơn trong việc khắc phục triệt để các lỗi vi phạm thay vì chấp nhận nộp phạt để tồn tại sai phạm.

2. Làm rõ trách nhiệm của bên thuê, mượn và ở nhờ nhà ở

Thực tế cho thấy, nhiều vụ cháy xảy ra tại các cơ sở cho thuê nhưng việc xác định trách nhiệm giữa chủ nhà và người thuê thường gặp khó khăn. Khoản 2 Điều 2 Nghị định 69/2026/NĐ-CP đã bổ sung quy định nhằm làm rõ trách nhiệm pháp lý này.

Theo đó, các tổ chức, cá nhân khi thuê, mượn hoặc ở nhờ nhà ở sẽ bị xử phạt trực tiếp đối với các hành vi vi phạm tương ứng với trách nhiệm quản lý và sử dụng của mình. Điều này đồng nghĩa với việc người thuê không thể "đổ lỗi" hoàn toàn cho chủ nhà nếu sai phạm xuất phát từ quá trình sinh hoạt hoặc kinh doanh của họ.

3. Chuyển đổi số trong xử phạt: Thực hiện trên môi trường điện tử

Phù hợp với xu thế Chính phủ số, khoản 3 Điều 2 Nghị định 69/2026/NĐ-CP cho phép việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC có thể được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử.

Việc áp dụng công nghệ không chỉ giúp minh bạch hóa quá trình xử phạt mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc tiếp nhận quyết định và thực hiện nghĩa vụ nộp phạt trực tuyến, giảm thiểu thời gian đi lại và các thủ tục giấy tờ rườm rà.

4. Bổ sung danh mục các hành vi vi phạm mới

Để lấp đầy các khoảng trống pháp lý, Nghị định mới đã bổ sung thêm một số hành vi bị xử phạt, phản ánh đúng những nguy cơ cháy nổ tiềm ẩn trong đời sống hiện đại:

• Mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc không đủ đối tượng: Phạt từ 10 - 15 triệu đồng (theo khoản 1 Điều 7).
• Không duy trì trữ lượng nước chữa cháy: Phạt từ 03 - 05 triệu đồng (theo khoản 1 Điều 9).
• Cản trở công tác thanh tra: Không xuất trình hồ sơ PCCC phục vụ thanh tra bị phạt từ 03 - 05 triệu đồng (theo khoản 1 Điều 5).

5. Điều chỉnh linh hoạt thời gian đình chỉ hoạt động

Thay vì áp dụng các khung thời gian đình chỉ cứng nhắc và kéo dài, Điều 7 Nghị định 69/2026/NĐ-CP đã điều chỉnh giảm thời gian đình chỉ tối thiểu, tạo cơ hội cho doanh nghiệp sớm khắc phục sai phạm và quay lại hoạt động sản xuất.

Ví dụ, hành vi đưa công trình vào sử dụng khi chưa nghiệm thu PCCC hiện chỉ bị đình chỉ từ 01 - 06 tháng (trước đây là 03 - 06 tháng). Sự thay đổi này thể hiện tính nhân văn của pháp luật, vừa đảm bảo an toàn vừa hỗ trợ duy trì hoạt động kinh tế của đơn vị vi phạm nếu họ có thiện chí khắc phục nhanh chóng.

6. Đơn giản hóa mức phạt đối với vi phạm về ngăn cháy

Các quy định về ngăn cháy tại Điều 12 Nghị định 69/2026/NĐ-CP đã được thiết kế lại theo hướng dễ hiểu và dễ áp dụng hơn. Việc phân loại rõ ràng các mức phạt giúp các chủ đầu tư dễ dàng tự rà soát và đối chiếu mức độ an toàn của công trình mình, từ đó chủ động phòng ngừa các rủi ro pháp lý và hỏa hoạn.

7. Bãi bỏ một số quy định không còn phù hợp

Cuối cùng, Nghị định đã mạnh dạn bãi bỏ một số quy định xử phạt tiền đối với các hành vi vi phạm về thoát nạn vốn đã được điều chỉnh bởi các văn bản quy phạm pháp luật khác hoặc không còn phù hợp với thực tiễn quản lý hiện nay. Điều này giúp hệ thống pháp luật về PCCC trở nên tinh gọn, tránh chồng chéo và tập trung nguồn lực vào những vấn đề trọng yếu hơn.

Việc nắm vững các quy định mới tại Nghị định 69/2026/NĐ-CP không chỉ giúp các cá nhân, tổ chức tránh được những khoản phạt không đáng có mà quan trọng hơn hết là đảm bảo an toàn tuyệt đối cho tính mạng và tài sản của chính mình và cộng đồng.