Chính phủ vừa ban hành Nghị định 154/2025/NĐ-CP quy định về tinh giản biên chế, thay thế cho Nghị định 29/2023/NĐ-CP trước đây. Với mục tiêu tiếp tục sắp xếp bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, Nghị định mới đã bổ sung nhiều điểm mới đáng chú ý, tác động trực tiếp đến quyền lợi của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong khu vực công.

1. Mở rộng đối tượng và các trường hợp tinh giản biên chế

Một trong những điểm mới nổi bật tại Điều 2 Nghị định 154/2025/NĐ-CP là việc mở rộng phạm vi đối tượng áp dụng. Theo đó, không chỉ cán bộ, công chức từ cấp huyện trở lên mà cả cán bộ, công chức cấp xã và người làm việc theo chế độ hợp đồng lao động không xác định thời hạn cũng thuộc diện xem xét tinh giản.

Các trường hợp tinh giản cụ thể bao gồm dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy, cơ cấu lại đơn vị, hoặc cá nhân tự nguyện xin tinh giản và được cơ quan đồng ý. Đặc biệt, Nghị định cũng bổ sung trường hợp cán bộ không đạt chuẩn chuyên môn hoặc xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ cũng sẽ được đưa vào diện tinh giản để nâng cao chất lượng đội ngũ.

2. Nghỉ hưu trước tuổi không bị trừ tỷ lệ lương hưu

Đây là chính sách nhân văn được quy định tại Điều 6 Nghị định 154/2025/NĐ-CP. Đối với những cán bộ có tuổi đời còn từ đủ 02 năm đến dưới 05 năm so với tuổi nghỉ hưu quy định và có đủ thời gian đóng BHXH bắt buộc, nếu thuộc diện tinh giản sẽ được nghỉ hưu sớm mà không bị trừ tỷ lệ hưởng lương hưu.

"Cán bộ, công chức, viên chức tinh giản biên chế có tuổi đời thấp hơn tối đa đủ 05 tuổi so với tuổi nghỉ hưu quy định... thì được hưởng chế độ hưu trí theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội và không bị trừ tỷ lệ lương hưu do nghỉ hưu trước tuổi."

Ngoài ra, họ còn được nhận trợ cấp 05 tháng tiền lương hiện hưởng cho mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi và các khoản hỗ trợ khác dựa trên thời gian công tác.

3. Khuyến khích lãnh đạo thôi chức vụ tự nguyện

Nghị định mới làm rõ hơn điều kiện đối với các chức danh lãnh đạo, quản lý. Nếu lãnh đạo thôi giữ chức vụ do sắp xếp tổ chức bộ máy hoặc được bố trí chức vụ mới có hệ số phụ cấp chức vụ thấp hơn, nếu cá nhân tự nguyện và được đơn vị quản lý đồng ý thì sẽ được xem xét hưởng chính sách tinh giản biên chế. Điều này giúp tạo sự chủ động và linh hoạt trong việc sắp xếp nhân sự cấp cao.

4. Chính sách thôi việc ngay và hỗ trợ học nghề

Đối với những trường hợp không đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi, Điều 8 Nghị định 154/2025/NĐ-CP quy định chính sách thôi việc ngay với mức trợ cấp 03 tháng tiền lương hiện hưởng để tìm việc làm mới, cộng với 1,5 tháng lương cho mỗi năm công tác.

Nếu cá nhân có nguyện vọng đi học nghề trước khi thôi việc, Nhà nước sẽ hỗ trợ kinh phí học nghề tối đa 06 tháng lương và hưởng nguyên lương trong thời gian đi học. Đây là bước đệm quan trọng giúp người lao động chuyển đổi nghề nghiệp thuận lợi hơn.

5. Chế độ cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã và thôn

Lần đầu tiên, các quy định về tinh giản đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã (Điều 9) và thôn, tổ dân phố (Điều 10) được quy định chi tiết. Tùy vào thời gian công tác và độ tuổi, những đối tượng này khi nghỉ ngay do sắp xếp đơn vị hành chính sẽ nhận được mức trợ cấp một lần tương xứng, đảm bảo sự công bằng và ổn định an sinh xã hội tại địa phương.

Việc ban hành Nghị định 154/2025/NĐ-CP không chỉ là bước đi cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về tinh gọn bộ máy mà còn thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với đời sống của cán bộ, công chức trong quá trình chuyển đổi. Các quy định mới rõ ràng, minh bạch sẽ là cơ sở quan trọng để các địa phương, đơn vị thực hiện tốt công tác tinh giản biên chế trong giai đoạn tới.