Chính phủ vừa ban hành Nghị định 140/2025/NĐ-CP quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong tiến trình cải cách hành chính, giúp người dân tiếp cận các dịch vụ công về xây dựng, nhà ở một cách nhanh chóng và thuận tiện hơn ngay tại cơ sở.

1. UBND cấp xã chính thức có quyền cấp giấy phép xây dựng

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 4 Nghị định 140/2025/NĐ-CP là việc giao thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng cho Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã. Cụ thể, cơ quan này sẽ chịu trách nhiệm đối với:

• Các công trình thuộc đối tượng phải có giấy phép xây dựng trên địa bàn quản lý.
• Đặc biệt là các công trình cấp III, cấp IV và nhà ở riêng lẻ của người dân.

Bên cạnh đó, UBND cấp xã cũng được trao quyền chấp thuận xây dựng các công trình như biển quảng cáo, trạm viễn thông, cột ăng-ten tại các khu vực không thuộc đất xây dựng chuyên dụng mà không cần chuyển đổi mục đích sử dụng đất, giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp và hộ gia đình.

2. Quản lý chặt chẽ hoạt động cho thuê nhà ở và kiến trúc địa phương

Theo quy định tại Điều 9 Nghị định 140/2025/NĐ-CP, vai trò của chính quyền cấp xã trong quản lý nhà ở được nâng cao rõ rệt. UBND xã sẽ là đầu mối tiếp nhận thông báo cho thuê nhà của cá nhân nước ngoài, đồng thời trực tiếp quản lý kiến trúc mặt ngoài của nhà ở để đảm bảo mỹ quan đô thị và nông thôn.

3. Phân cấp mạnh mẽ trong quản lý nhà chung cư

Tại Điều 12 Nghị định 140/2025/NĐ-CP, UBND cấp xã được giao hàng loạt nhiệm vụ quan trọng liên quan đến nhà chung cư như: phối hợp kiểm định chất lượng, tổ chức cưỡng chế bàn giao kinh phí bảo trì, và tham gia vào quá trình lựa chọn chủ đầu tư dự án cải tạo chung cư cũ. Điều này giúp giải quyết các tranh chấp phát sinh tại chung cư một cách kịp thời hơn.

4. Đơn giản hóa thủ tục mua, thuê nhà ở xã hội

Đối với lĩnh vực nhà ở xã hội, UBND cấp xã đóng vai trò then chốt trong việc tiếp nhận đơn đăng ký, kiểm tra và xác nhận đối tượng đủ điều kiện. Sự tham gia trực tiếp của chính quyền cơ sở giúp đảm bảo chính sách an sinh xã hội đến đúng đối tượng, tránh tình trạng trục lợi chính sách.

5. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại và tranh chấp nhà đất

Nhằm giảm áp lực cho cấp trên, Điều 15 Nghị định 140/2025/NĐ-CP quy định Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền giải quyết các khiếu nại liên quan đến chính sách quản lý nhà đất cũ (trước năm 1991) và các tranh chấp về kinh phí vận hành nhà chung cư trên địa bàn.

6. Chuyển giao quản lý kinh doanh bất động sản về cấp xã

Cuối cùng, Điều 16 Nghị định 140/2025/NĐ-CP đánh dấu sự thay đổi lớn khi chuyển giao trách nhiệm quản lý nhà nước về kinh doanh bất động sản từ cấp huyện về cho UBND cấp xã thực hiện, giúp tăng cường sự giám sát trực tiếp đối với các hoạt động giao dịch tại địa phương.

Việc triển khai Nghị định 140/2025/NĐ-CP không chỉ là việc phân chia lại quyền lực mà còn là lời cam kết về một nền hành chính phục vụ, sát dân và vì dân hơn trong lĩnh vực xây dựng và nhà ở.