Ngày 15/05/2025, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 104/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Công chứng 2024. Đây được xem là một bước ngoặt lớn, không chỉ thay thế hoàn toàn Nghị định 29/2015/NĐ-CP mà còn mở ra kỷ nguyên công chứng số tại Việt Nam.

1. Mở rộng 'cánh tay' điều chỉnh đến cơ quan đại diện ngoại giao

So với quy định cũ, Điều 1 và Điều 2 của Nghị định mới đã mở rộng phạm vi áp dụng. Không chỉ dừng lại ở các tổ chức hành nghề trong nước, các quy định về trình tự, thủ tục giờ đây còn bao phủ cả các viên chức ngoại giao, cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam tại nước ngoài, đảm bảo tính thống nhất trong hoạt động bổ trợ tư pháp.

2. Lộ trình 'khai tử' các Phòng công chứng không tự chủ

Một trong những điểm nóng nhất là lộ trình chuyển đổi, giải thể Phòng công chứng tại Điều 15. Thay vì để địa phương tự quyết như trước, Chính phủ đã ấn định các mốc thời gian cụ thể:

• Trước 31/12/2026: Hoàn thành với các đơn vị tự chủ hoàn toàn.
• Trước 31/12/2027: Với các đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên.
• Trước 31/12/2028: Với tất cả các đơn vị còn lại.

3. Công chứng điện tử: Khi 'dấu đỏ' lên mây

Lần đầu tiên, khung pháp lý cho công chứng điện tử được quy định chi tiết từ Điều 47 đến Điều 54. Người dân có thể thực hiện giao dịch qua video call, ký số và nhận kết quả điện tử có giá trị tương đương bản giấy.

4. Chụp ảnh, quay phim khi ký văn bản: Chấm dứt tranh chấp

Để tăng cường tính xác thực, Điều 46 yêu cầu công chứng viên phải chụp ảnh chứng kiến người ký hoặc điểm chỉ. Hình ảnh này là một phần không thể tách rời của hồ sơ công chứng, giúp ngăn chặn tình trạng giả mạo người yêu cầu công chứng.

5. Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp: 'Lưới an toàn' 400 triệu đồng

Nghị định mới siết chặt quy định về bảo hiểm tại Chương IV. Cụ thể, mức bồi thường tối thiểu được ấn định là 400 triệu đồng/trường hợp, với phí bảo hiểm tối thiểu 3 triệu đồng/năm cho mỗi công chứng viên. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi tối đa cho khách hàng khi có sai sót xảy ra.

"Văn bản công chứng điện tử có giá trị pháp lý như văn bản công chứng giấy và được sử dụng làm chứng cứ trong các vụ việc dân sự, hành chính." - Trích quy định về giá trị pháp lý của công chứng điện tử.

6. Các điểm mới đáng chú ý khác

• Công chứng ngoài trụ sở: Liệt kê rõ 4 nhóm đối tượng ưu tiên như phụ nữ mang thai, người già, người khuyết tật (Điều 43).
• Mô hình doanh nghiệp tư nhân: Chính thức cho phép Văn phòng công chứng tổ chức theo loại hình doanh nghiệp tư nhân tại các địa bàn phù hợp (Điều 17).
• Giá quyền nhận chuyển đổi: Được tính dựa trên số thuế và tiền nộp ngân sách trung bình 3 năm gần nhất (Điều 10).

Việc ban hành Nghị định 104/2025/NĐ-CP không chỉ là sự cụ thể hóa Luật Công chứng 2024 mà còn là lời khẳng định về một nền tư pháp hiện đại, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm.