Kinh doanh vận tải hàng không luôn là một trong những ngành nghề kinh doanh có điều kiện khắt khe nhất tại Việt Nam. Bước sang năm 2020, với việc Nghị định 89/2019/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2020, các rào cản về vốn và sở hữu nước ngoài đã có những điều chỉnh quan trọng nhằm thúc đẩy thị trường hàng không phát triển bền vững và cạnh tranh lành mạnh.

1. Điều kiện về vốn tối thiểu: Giảm áp lực cho doanh nghiệp

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất tại khoản 5 Điều 1 Nghị định 89/2019/NĐ-CP (sửa đổi Điều 8 Nghị định 92/2016/NĐ-CP) chính là việc thống nhất mức vốn tối thiểu cho doanh nghiệp kinh doanh vận chuyển hàng không, không còn phân biệt giữa khai thác quốc tế và nội địa như trước đây.

Cụ thể, mức vốn tối thiểu (bao gồm vốn chủ sở hữu và vốn vay) để thành lập và duy trì doanh nghiệp được quy định theo quy mô đội tàu bay:

• Khai thác đến 10 tàu bay: 300 tỷ đồng Việt Nam.
• Khai thác từ 11 đến 30 tàu bay: 600 tỷ đồng Việt Nam.
• Khai thác trên 30 tàu bay: 700 tỷ đồng Việt Nam.

Đối với doanh nghiệp kinh doanh hàng không chung, mức vốn tối thiểu vẫn được duy trì ở mức 100 tỷ đồng Việt Nam. Việc giảm mức vốn tối thiểu so với quy định cũ (vốn khai thác quốc tế trước đây lên tới 700 - 1.300 tỷ đồng) được xem là một bước đi tích cực để thu hút thêm các nhà đầu tư mới gia nhập thị trường.

2. Nới lỏng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên 34%

Nhằm thu hút nguồn lực tài chính và công nghệ từ quốc tế, Nghị định 89/2019/NĐ-CP đã nâng tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài trong các hãng hàng không Việt Nam từ 30% lên tối đa 34% vốn điều lệ.

Tuy nhiên, để đảm bảo an ninh quốc gia và quyền kiểm soát của phía Việt Nam, doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các điều kiện:

• Phải có ít nhất một cá nhân Việt Nam hoặc một pháp nhân Việt Nam giữ phần vốn điều lệ lớn nhất.
• Trường hợp pháp nhân Việt Nam có vốn đầu tư nước ngoài góp vốn thì phần vốn góp nước ngoài chiếm không quá 49% vốn điều lệ của pháp nhân đó.

3. Điều kiện về phương án bảo đảm có tàu bay khai thác

Theo quy định tại khoản 3 Điều 1 Nghị định 89/2019/NĐ-CP, doanh nghiệp phải duy trì số lượng tàu bay tối thiểu trong suốt quá trình kinh doanh:

• Kinh doanh vận chuyển hàng không: Tối thiểu 03 tàu bay.
• Kinh doanh hàng không chung: Tối thiểu 01 tàu bay.

Về độ tuổi của tàu bay đã qua sử dụng nhập khẩu vào Việt Nam, pháp luật quy định rất chi tiết tại khoản 13 Điều 1 Nghị định 89/2019/NĐ-CP:

"1. Tuổi của tàu bay đã qua sử dụng nhập khẩu vào Việt Nam được quy định như sau:
a) Đối với tàu bay thực hiện vận chuyển hành khách: Không quá 10 năm tính từ ngày xuất xưởng đến thời điểm nhập khẩu vào Việt Nam theo hợp đồng mua, thuê mua; không quá 20 năm tính từ ngày xuất xưởng đến thời điểm kết thúc hợp đồng thuê. Riêng đối với tàu bay trực thăng không quá 25 năm tính từ ngày xuất xưởng đến thời điểm kết thúc hợp đồng thuê;..."

4. Tổ chức bộ máy và nhân sự chủ chốt

Doanh nghiệp phải có tổ chức bộ máy thực hiện hệ thống quản lý an toàn, an ninh, khai thác tàu bay, bảo dưỡng và huấn luyện bay. Đặc biệt, những người được bổ nhiệm giữ vị trí phụ trách phải có kinh nghiệm tối thiểu 03 năm công tác liên tục trong lĩnh vực được bổ nhiệm.

Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, số thành viên là người nước ngoài không được vượt quá một phần ba tổng số thành viên tham gia bộ máy điều hành (bao gồm Tổng giám đốc, các Phó Tổng giám đốc, Kế toán trưởng và những người phụ trách các lĩnh vực chuyên môn).

5. Thủ tục cấp Giấy phép kinh doanh vận tải hàng không

Quy trình cấp phép hiện nay đã được minh bạch hóa với các bước cụ thể:

1. Doanh nghiệp gửi hồ sơ đến Cục Hàng không Việt Nam.
2. Cục Hàng không Việt Nam thẩm định và báo cáo Bộ Giao thông vận tải trong thời hạn 20 ngày.
3. Bộ Giao thông vận tải xem xét, trình Thủ tướng Chính phủ trong thời hạn 15 ngày.
4. Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho phép cấp Giấy phép trong thời hạn 10 ngày.
5. Bộ Giao thông vận tải cấp Giấy phép trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ khi có ý kiến của Thủ tướng.

Việc nắm vững các quy định mới tại Nghị định 89/2019/NĐ-CP sẽ giúp các doanh nghiệp chủ động hơn trong việc lập kế hoạch kinh doanh và huy động vốn, từ đó tận dụng tối đa cơ hội phát triển trong ngành hàng không đầy tiềm năng tại Việt Nam.