Văn phòng Trung ương Đảng đã ban hành Thông báo 140-TB/VPTW thông báo Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Trưởng Ban Chỉ đạo về tổng kết thực tiễn và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng. Một trong những định hướng chỉ đạo quan trọng và nhận được sự quan tâm sâu sắc của đông đảo cán bộ, Đảng viên chính là yêu cầu: Nghiên cứu, hoàn thiện tiêu chuẩn Đảng viên theo hướng cụ thể, rõ ràng, có thể kiểm tra và định lượng đánh giá được trong thực tiễn.

Yêu cầu định lượng và cụ thể hóa tiêu chuẩn Đảng viên theo Thông báo 140-TB/VPTW

Trong công tác xây dựng Đảng, tiêu chuẩn Đảng viên là thước đo giá trị chính trị, tư tưởng, đạo đức và năng lực của từng cá nhân khi đứng trong hàng ngũ của Đảng. Tuy nhiên, qua thực tiễn thi hành Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam cũng như các quy định hướng dẫn như Quy định 20-QĐ/TW năm 2026 hay trước đó là Quy định 24-QĐ/TW năm 2021, một số tiêu chí vẫn mang tính định tính chung chung, gây khó khăn cho việc phân loại, xếp loại chất lượng Đảng viên hằng năm.

Do đó, Thông báo 140-TB/VPTW đã nhấn mạnh việc tổng kết thực tiễn để xây dựng bộ tiêu chí đo lường sát thực nhất. Việc cụ thể hóa tiêu chuẩn Đảng viên không chỉ dừng lại ở lý luận mà phải chiếu vào kết quả hoàn thành nhiệm vụ, tinh thần thái độ phục vụ Nhân dân và sự tuân thủ kỷ luật Đảng.

4 nhóm nội dung cốt lõi trong việc đánh giá và kiểm tra tiêu chuẩn Đảng viên

Theo chỉ đạo tại Thông báo 140-TB/VPTW, quá trình nghiên cứu tiêu chuẩn Đảng viên mới cần xoay quanh 4 nhóm trụ cột căn bản sau:

1. Bản lĩnh chính trị và phẩm chất đạo đức, lối sống

Đảng viên phải thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng перед mọi khó khăn, thử thách; tuyệt đối trung thành với mục tiêu, lý tưởng của Đảng. Bên cạnh đó, phẩm chất đạo đức cách mạng, sự trong sạch, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chính là điều kiện tiên quyết để khẳng định tư cách Đảng viên.

2. Ý thức tổ chức kỷ luật và trách nhiệm nêu gương

Kỷ luật là sức mạnh của Đảng. Đảng viên phải nghiêm túc chấp hành Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị của cấp trên, đồng thời thực hiện nghiêm túc trách nhiệm nêu gương — cán bộ có chức vụ càng cao thì trách nhiệm nêu gương càng phải lớn trước tổ chức đảng và quần chúng Nhân dân.

3. Năng lực thực hiện nhiệm vụ và tinh thần đổi mới, sáng tạo

Tiêu chuẩn Đảng viên phải gắn liền với kết quả công tác thực tế. Việc đánh giá không thể chỉ dựa vào lời nói mà phải bằng sản phẩm cụ thể, hiệu quả giải quyết công việc, khả năng dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung trong bối cảnh phát triển đất nước hiện nay.

4. Mối quan hệ mật thiết với quần chúng Nhân dân

Đảng viên phải giữ mối liên hệ chặt chẽ với Nhân dân nơi cư trú và nơi công tác, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng chính đáng của quần chúng, tích cực giải quyết các vấn đề vướng mắc ở cơ sở.

Giải pháp quản lý, theo dõi Đảng viên đặc thù và làm rõ trách nhiệm của tổ chức đảng

Một điểm mới nổi bật trong định hướng tổng kết thi hành Điều lệ Đảng theo Thông báo 140-TB/VPTW là tập trung giải quyết các bất cập phát sinh từ thực tiễn quản lý Đảng viên đối với các đối tượng đặc thù:

• Đảng viên đi làm việc xa, hoạt động phân tán: Cần có cơ chế quản lý, sinh hoạt đảng phù hợp, linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ về mặt tổ chức.
• Đảng viên ở ngoài nước: Hoàn thiện quy định về giữ liên lạc, chuyển sinh hoạt đảng và đánh giá tư cách Đảng viên công tác, học tập tại nước ngoài.
• Trường hợp miễn, tạm miễn sinh hoạt đảng: Rà soát quy trình, điều kiện xem xét công bằng, công khai, bảo đảm quyền lợi và nghĩa vụ của Đảng viên lớn tuổi, sức khỏe yếu hoặc có hoàn cảnh đặc biệt.

Song song với đó, Thông báo 140-TB/VPTW cũng đặt ra yêu cầu nâng cao trách nhiệm của chi bộ và cấp ủy cơ sở trong công tác kiểm tra, giám sát, quản lý hồ sơ Đảng viên và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm kỷ luật hoặc suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống.

Mối quan hệ giữa Điều lệ Đảng và các văn bản hướng dẫn thi hành

Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của Trung ương được thể hiện rõ trong việc phân định phạm vi quy định:

"Điều lệ Đảng chỉ quy định những vấn đề nền tảng, cốt lõi, mang tính nguyên tắc và ổn định lâu dài. Các tiêu chí, quy trình, thủ tục hoặc nghiệp vụ cụ thể sẽ do Quy định thi hành Điều lệ Đảng và các văn bản hướng dẫn của Trung ương đảm nhiệm để bảo đảm tính linh hoạt, sát hợp với thực tiễn từng thời kỳ."

Do đó, việc nghiên cứu sửa đổi tiêu chuẩn Đảng viên theo Thông báo 140-TB/VPTW sẽ tạo tiền đề pháp lý chính trị quan trọng, giúp các cấp ủy đảng xây dựng đội ngũ Đảng viên thực sự trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới.

Lời kết và định hướng thực thực tiễn

Nghiên cứu tiêu chuẩn Đảng viên theo hướng có thể kiểm tra, đánh giá được không chỉ nâng cao tính minh bạch trong xếp loại cán bộ hằng năm mà còn là giải pháp căn cơ nhằm sàng lọc, đưa những người không còn đủ tư cách ra khỏi Đảng. Mọi đề xuất sửa đổi, bổ sung hiện nay đều dựa trên cơ sở chính trị, pháp lý và tổng kết thực tiễn sâu sắc, vì sự nghiệp phát triển bền vững của Đảng và đất nước.