Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ, tình trạng vi phạm trật tự xây dựng tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đang trở thành vấn đề nhức nhối. Để giải quyết triệt để tình trạng này, Bộ Xây dựng hiện đang tích cực lấy ý kiến đóng góp từ các bộ, ngành Trung ương và địa phương cho dự thảo Nghị định hướng dẫn một số điều của Luật Xây dựng 2003 về xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị.

Phát hiện sớm và đình chỉ ngay từ khi khởi công

Một trong những điểm mới quan trọng nhất của dự thảo lần này là yêu cầu về tính kịp thời trong công tác thanh tra, kiểm tra. Theo đó, mọi hành vi vi phạm trật tự xây dựng đô thị phải được cơ quan chức năng phát hiện ngay từ khi bắt đầu khởi công xây dựng. Ngay khi xác định có sai phạm, công trình phải bị đình chỉ thi công ngay lập tức.

Việc kiên quyết đình chỉ ngay từ giai đoạn đầu được Ban soạn thảo kỳ vọng sẽ giúp hạn chế tối đa lãng phí tài sản cho cả Nhà nước và nhân dân. Thực tế cho thấy, nhiều công trình sai phép chỉ bị phát hiện khi đã hoàn thiện phần thô hoặc đưa vào sử dụng, dẫn đến việc cưỡng chế tháo dỡ trở nên vô cùng khó khăn và tốn kém.

Từ phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự

Dự thảo Nghị định đưa ra chế tài cực kỳ nghiêm khắc đối với những trường hợp "nhờn luật". Cụ thể, nếu chủ đầu tư hoặc nhà thầu vẫn tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm sau khi đã có lệnh đình chỉ, người có thẩm quyền xử lý vi phạm có trách nhiệm chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra. Lúc này, hành vi cố tình vi phạm trật tự xây dựng có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh các biện pháp mạnh tay trên, người vi phạm vẫn phải chịu các hình thức phạt tiền theo quy định tại Nghị định 126/2004/NĐ-CP (thường được gọi là Nghị định 126/CP) về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng. Sự kết hợp giữa phạt hành chính và chế tài hình sự cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc lập lại trật tự kỷ cương đô thị.

Kỳ vọng vào một hành lang pháp lý sát thực tiễn

Đại diện Ban soạn thảo cho biết, mục tiêu cốt lõi của Nghị định này khi được ban hành là phải vừa đảm bảo tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, vừa phải đáp ứng được những đòi hỏi khắt khe từ thực tế quản lý. Các ý kiến đóng góp từ địa phương đang được tập hợp để chỉnh sửa dự thảo sao cho sát thực nhất, nhằm ngăn chặn hiệu quả các hành vi xây dựng không phép, sai phép đang làm biến dạng bộ mặt kiến trúc đô thị.

Việc siết chặt quản lý không chỉ bảo vệ quy hoạch chung mà còn đảm bảo an toàn cho các công trình lân cận và quyền lợi hợp pháp của cộng đồng cư dân xung quanh. Trong thời gian tới, khi Nghị định chính thức có hiệu lực, kỳ vọng bộ mặt đô thị Việt Nam sẽ có những chuyển biến tích cực và minh bạch hơn.

(Theo Tiền Phong - Tổng hợp)