Hoạt động thanh tra từ lâu đã được ví như "tai mắt" của cơ quan quản lý, là công cụ đắc lực để duy trì kỷ cương phép nước. Với việc ban hành Luật Thanh tra 2025 (số 84/2025/QH15), hệ thống pháp luật Việt Nam tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, hướng tới một nền hành chính minh bạch và hiệu quả hơn.

Mục đích cốt lõi của hoạt động thanh tra theo quy định mới

Không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra, giám sát thông thường, Điều 3 Luật Thanh tra 2025 đã xác định rõ ràng các mục tiêu chiến lược. Hoạt động thanh tra giờ đây mang trọng trách lớn lao hơn trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia và quyền lợi hợp pháp của người dân.

Hoạt động thanh tra nhằm phát hiện hạn chế, bất cập trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền có giải pháp, biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật; phát huy nhân tố tích cực; góp phần kiểm soát quyền lực; nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Việc nhấn mạnh vào vai trò "kiểm soát quyền lực" cho thấy quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc ngăn chặn sự tha hóa quyền lực ngay từ bên trong bộ máy. Thanh tra không chỉ là đi tìm lỗi sai, mà còn là để kiến tạo, hoàn thiện chính sách.

Những "vùng cấm" không thể xâm phạm trong hoạt động thanh tra

Để đảm bảo tính khách quan và liêm chính, Điều 6 Luật Thanh tra 2025 đã thiết lập một hàng rào pháp lý nghiêm ngặt với các hành vi bị nghiêm cấm. Đây được xem là những "lằn ranh đỏ" mà bất kỳ cán bộ thanh tra hay đối tượng liên quan nào cũng không được phép bước qua.

Đối với người tiến hành thanh tra

Luật nghiêm cấm các hành vi lợi dụng chức vụ để trục lợi hoặc bao che sai phạm. Cụ thể:

• Cấm nhận hối lộ: Tuyệt đối không được nhận, môi giới hoặc đưa hối lộ dưới mọi hình thức.
• Cấm bao che sai phạm: Hành vi cố ý bỏ lọt vi phạm, tham nhũng, lãng phí hoặc kết luận sai sự thật sẽ bị xử lý nghiêm minh.
• Cấm lạm quyền: Không được sách nhiễu, gây khó khăn, phiền hà cho đối tượng thanh tra.

Đối với các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan

Hoạt động thanh tra cần sự phối hợp trung thực và khách quan. Do đó, pháp luật nghiêm cấm:

• Cản trở hoạt động thanh tra: Các hành vi chống đối, mua chuộc, đe dọa hoặc trả thù người tiến hành thanh tra đều bị trừng trị.
• Làm sai lệch thông tin: Cấm cung cấp tài liệu không trung thực, tiêu hủy vật chứng hoặc tiết lộ thông tin mật khi kết luận chưa được công khai.
• Can thiệp trái pháp luật: Mọi tác động từ bên ngoài nhằm làm sai lệch kết quả thanh tra đều là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Lời kết và kiến nghị

Luật Thanh tra 2025 không chỉ là văn bản quy phạm pháp luật đơn thuần, mà là công cụ sắc bén để làm trong sạch bộ máy. Việc nắm vững các quy định về mục đích và các hành vi bị cấm sẽ giúp các cơ quan, tổ chức chủ động hơn trong việc tuân thủ, đồng thời giúp người dân giám sát hiệu quả hoạt động của các cơ quan công quyền.