Chỉ còn ít ngày nữa, vào thời điểm tiếng chuông giao thừa vang lên đánh dấu sự chuyển giao sang năm 2019, Luật An ninh mạng 2018 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành. Đây là một cột mốc pháp lý quan trọng, tác động trực tiếp đến hàng chục triệu người dùng mạng xã hội tại Việt Nam, đặc biệt là cộng đồng người dùng Facebook.

Việc ban hành Luật An ninh mạng 2018 không chỉ nhằm bảo vệ an ninh quốc gia mà còn thiết lập một hành lang pháp lý an toàn cho người dân khi tham gia không gian mạng. Tuy nhiên, để không trở thành nạn nhân hoặc vô tình vi phạm pháp luật, mỗi cá nhân cần nắm vững những thay đổi cốt yếu sau đây.

1. Nhận diện 6 nhóm hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối

Tại Điều 8 Luật An ninh mạng 2018, cơ quan lập pháp đã quy định rất chi tiết về các hành vi bị nghiêm cấm. Người dùng Facebook cần đặc biệt lưu tâm để tránh việc "vui tay" chia sẻ hoặc đăng tải những nội dung vi phạm:

"1. Sử dụng không gian mạng để thực hiện hành vi sau đây: [...] d) Thông tin sai sự thật gây hoang mang trong Nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác; đ) Hoạt động mại dâm, tệ nạn xã hội, mua bán người; đăng tải thông tin dâm ô, đồi trụy, tội ác; phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng; e) Xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội."

Thực tế cho thấy, không ít người dùng có thói quen chia sẻ các tin đồn thất thiệt (fake news) về dịch bệnh, thiên tai hoặc các vấn đề chính trị nhạy cảm mà chưa qua kiểm chứng. Kể từ ngày 01/01/2019, những hành vi này sẽ bị xử lý nghiêm minh tùy theo mức độ vi phạm.

2. Cẩn trọng khi chia sẻ bí mật đời tư và gia đình

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc bảo vệ bí mật cá nhân trên không gian mạng. Theo khoản 1 Điều 17 Luật An ninh mạng 2018, các hành vi xâm phạm bí mật nhà nước, bí mật công tác, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư đều bị nghiêm cấm.

Cụ thể, việc đưa lên mạng những thông tin thuộc đời sống riêng tư của người khác mà không được sự đồng ý của họ, hoặc trái quy định pháp luật, có thể khiến bạn đối mặt với các biện pháp kỹ thuật ngăn chặn, gỡ bỏ từ cơ quan chức năng. Do đó, trước khi đăng ảnh hoặc kể chuyện về một ai đó lên Facebook, hãy chắc chắn rằng bạn có quyền làm điều đó.

3. Trách nhiệm gỡ bỏ thông tin vi phạm: Không thể lơ là

Nếu bạn vô tình hoặc hữu ý đăng tải thông tin vi phạm, Luật quy định rõ trách nhiệm khắc phục hậu quả. Tại khoản 9 Điều 16 Luật An ninh mạng 2018 nêu rõ:

"Tổ chức, cá nhân soạn thảo, đăng tải, phát tán thông tin trên không gian mạng có nội dung quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4 và 5 Điều này phải gỡ bỏ thông tin khi có yêu cầu của lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng và chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật."

Điều này đồng nghĩa với việc người dùng không thể thoái thác trách nhiệm bằng cách nói "tôi không biết". Khi có yêu cầu từ cơ quan chuyên trách, việc gỡ bỏ phải được thực hiện ngay lập tức. Đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ như Facebook, thời hạn để xóa bỏ thông tin vi phạm là không quá 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu.

4. Lá chắn bảo vệ trẻ em trên môi trường số

Trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương nhất trên mạng xã hội. Điều 29 Luật An ninh mạng 2018 đã dành riêng một khoảng không gian pháp lý để bảo vệ các em. Trẻ em có quyền được giữ bí mật cá nhân và đời sống riêng tư khi tham gia không gian mạng.

Đặc biệt, các bậc phụ huynh cần lưu ý quy định tại Luật Trẻ em 2016. Việc công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư của trẻ em phải được sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ. Nếu trẻ từ đủ 07 tuổi trở lên, bạn còn phải nhận được sự đồng ý của chính đứa trẻ đó. Thói quen đăng ảnh con cái kèm theo các thông tin nhạy cảm (trường học, địa chỉ nhà, tình trạng sức khỏe...) cần được xem xét lại một cách nghiêm túc để đảm bảo an toàn cho trẻ.

Lời kết: Luật An ninh mạng ra đời không phải để hạn chế quyền tự do ngôn luận, mà là để tạo ra một môi trường mạng văn minh, an toàn và thượng tôn pháp luật. Việc hiểu đúng và làm đúng không chỉ giúp bạn tránh được các rắc rối pháp lý mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng số lành mạnh cho tương lai.