Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15), đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm bảo vệ những giá trị tinh hoa của dân tộc. Với 9 chương và 95 điều, đạo luật này không chỉ kế thừa mà còn bổ sung nhiều quy định mang tính đột phá, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong thời đại mới.

Xác lập rõ ràng quyền sở hữu đối với di sản

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của Luật Di sản văn hóa 2024 là việc quy định cụ thể các loại hình sở hữu. Theo đó, di sản văn hóa được phân định rõ ràng theo sở hữu toàn dân, sở hữu chung và sở hữu riêng. Việc này không chỉ phù hợp với Bộ luật Dân sự 2015 mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc để giải quyết các tranh chấp và huy động nguồn lực xã hội hóa trong bảo tồn di sản.

Ưu tiên nguồn lực và chính sách đặc thù

Nhà nước khẳng định vai trò chủ đạo thông qua việc ưu tiên bố trí ngân sách cho các hoạt động có tính đặc thù. Đặc biệt, công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực quản lý và bảo vệ di sản được chú trọng nhằm xây dựng đội ngũ chuyên gia kế cận có trình độ cao. Các hành vi bị nghiêm cấm cũng được hoàn thiện để bảo đảm tính chính xác, làm căn cứ xử lý nghiêm các vi phạm trong tương lai.

Quản lý chặt chẽ di vật, cổ vật và bảo vật quốc gia

Luật mới quy định chi tiết về việc quản lý, xử lý di vật, cổ vật được phát hiện hoặc giao nộp. Việc xác định ranh giới các khu vực bảo vệ di tích (Khu vực I và II) cũng được điều chỉnh linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo tính nguyên trạng của di sản thế giới và vùng đệm. Điều này giúp tháo gỡ những khó khăn trong việc sửa chữa, cải tạo nhà ở riêng lẻ của người dân nằm trong vùng ảnh hưởng của di tích.

Bổ sung Quỹ bảo tồn di sản văn hóa

Để tạo nguồn lực tài chính bền vững, Luật Di sản văn hóa 2024 đã bổ sung quy định về Quỹ bảo tồn di sản văn hóa. Đây là cơ chế quan trọng để hỗ trợ các hoạt động bảo vệ di sản tư liệu, phát triển hệ thống bảo tàng và tôn vinh các giá trị văn hóa phi vật thể đang có nguy cơ mai một.

Luật Di sản văn hóa 2024 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025, hứa hẹn sẽ tạo ra luồng sinh khí mới cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản Việt Nam.