Kể từ ngày hôm nay, 10/01/2019, hệ thống pháp luật Việt Nam ghi nhận sự chuyển mình quan trọng với việc chính thức có hiệu lực của nhiều văn bản quy phạm pháp luật mới. Các quy định này bao quát nhiều lĩnh vực trọng yếu từ tổ chức bộ máy hành chính, tài chính - ngân hàng cho đến y tế và an toàn thực phẩm, hứa hẹn sẽ tạo ra những thay đổi tích cực trong công tác quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi người dân.

1. Siết chặt điều kiện thành lập, tổ chức lại các tổ chức hành chính

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất là sự ra đời của Nghị định 158/2018/NĐ-CP. Văn bản này quy định chi tiết về trình tự, thủ tục và đặc biệt là các điều kiện khắt khe để thành lập một tổ chức hành chính mới.

Theo đó, để một tổ chức hành chính được phép ra đời, cơ quan chủ quản phải chứng minh được các yếu tố cốt lõi sau:

• Xác định rõ phạm vi quản lý: Phải có đối tượng quản lý nhà nước cụ thể theo ngành, lĩnh vực hoặc quản lý nội bộ rõ ràng.
• Tránh chồng chéo chức năng: Nhiệm vụ và quyền hạn của tổ chức mới không được trùng lặp với bất kỳ tổ chức hành chính nào đang tồn tại.
• Phù hợp với cải cách hành chính: Quy mô và loại hình tổ chức phải tương xứng với chức năng được giao, đồng thời đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy của Nhà nước.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn này tại Điều 5 Nghị định 158/2018/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ ngăn chặn tình trạng lạm phát tổ chức, giúp bộ máy hành chính hoạt động hiệu quả và minh bạch hơn.

2. Quy định mới về phong tỏa tài sản chi nhánh ngân hàng nước ngoài

Trong lĩnh vực tài chính, Thông tư 27/2018/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước bắt đầu có hiệu lực nhằm tăng cường khả năng giám sát và đảm bảo an toàn hệ thống. Văn bản này chỉ rõ các tình huống mà một chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam sẽ bị áp dụng biện pháp phong tỏa vốn và tài sản.

Cụ thể, các trường hợp vi phạm ngưỡng an toàn tài chính bao gồm:

• Giá trị thực của vốn được cấp giảm xuống dưới mức vốn pháp định và tình trạng này kéo dài liên tục quá 06 tháng.
• Số lỗ lũy kế của chi nhánh vượt quá 50% giá trị vốn được cấp và các quỹ dự trữ (dựa trên báo cáo tài chính đã kiểm toán gần nhất).

Đây là biện pháp mạnh tay nhằm bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền và duy trì sự ổn định của thị trường tài chính trong nước trước các biến động từ bên ngoài.

3. Thí điểm thanh tra chuyên ngành An toàn thực phẩm tại 9 địa phương

Vấn đề an toàn thực phẩm (ATTP) luôn là tâm điểm chú ý của dư luận. Từ hôm nay, Quyết định 47/2018/QĐ-TTg chính thức triển khai thí điểm mô hình thanh tra chuyên ngành ATTP tại các cấp huyện và xã của 09 tỉnh, thành phố lớn.

Danh sách các địa phương tham gia thí điểm bao gồm: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Đồng Nai và Gia Lai. Đáng chú ý, tại hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, mô hình này sẽ được triển khai đồng bộ tại 100% đơn vị hành chính cấp huyện và xã. Đối với các tỉnh còn lại, tỷ lệ triển khai tối đa là 25% số đơn vị hành chính cấp huyện và xã.

4. Chuẩn hóa quy trình kiểm toán ngân sách Nhà nước

Nhằm nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài chính công, Quyết định 02/2018/QĐ-KTNN đã thiết lập một quy trình kiểm toán báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước chặt chẽ hơn. Quy trình này bao gồm 04 giai đoạn then chốt:

1. Chuẩn bị kiểm toán.
2. Thực hiện kiểm toán tại đơn vị.
3. Lập và gửi báo cáo kiểm toán chính thức.
4. Theo dõi, kiểm tra việc thực hiện các kết luận và kiến nghị sau kiểm toán.

5. Nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và bảo quản dược phẩm

Trong lĩnh vực y tế, hai văn bản quan trọng là Thông tư 35/2018/TT-BYT và Thông tư 36/2018/TT-BYT cùng có hiệu lực từ ngày 10/01/2019. Đây là bước đi nhằm tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế về Thực hành tốt sản xuất (GMP) và Thực hành tốt bảo quản (GSP).

Về sản xuất, Bộ Y tế yêu cầu mọi sai lệch so với quy trình chuẩn phải được ghi chép, giải thích và các sai lệch nghiêm trọng bắt buộc phải được điều tra nguyên nhân. Về bảo quản, các loại thuốc có mùi đặc trưng phải được lưu trữ trong bao bì kín tại khu vực riêng biệt để tránh ảnh hưởng đến chất lượng của các loại dược phẩm khác.

Những thay đổi này không chỉ giúp nâng cao chất lượng thuốc nội địa mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu dược phẩm Việt Nam ra thị trường quốc tế.

Tổng hợp: Lan Vũ - Hệ Thống Pháp Luật