Việc quản lý và phát triển các khu du lịch quốc gia không chỉ là câu chuyện về kinh tế mà còn là vấn đề bảo tồn tài nguyên và khẳng định thương hiệu du lịch Việt Nam trên bản đồ thế giới. Để giải quyết những bất cập trong mô hình quản lý cũ, Chính phủ đã ban hành Nghị định 30/2022/NĐ-CP, đưa ra những quy định mang tính đột phá về tổ chức và vận hành các điểm đến trọng điểm này.

03 mô hình quản lý khu du lịch quốc gia theo quy định mới

Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 30/2022/NĐ-CP, các loại hình tổ chức quản lý khu du lịch quốc gia hiện nay bao gồm:

• Đơn vị quản lý thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ: Đây là các tổ chức hành chính hoặc đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc trung ương, thường áp dụng cho các khu du lịch có tầm ảnh hưởng đặc biệt hoặc nằm trên địa bàn liên tỉnh.
• Ban quản lý thuộc UBND cấp tỉnh: Đây là mô hình phổ biến nhất, nơi địa phương chủ động thành lập hoặc tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập để trực tiếp quản lý điểm đến trên địa bàn.
• Doanh nghiệp đầu tư hình thành khu du lịch quốc gia: Một hướng đi khuyến khích xã hội hóa, cho phép các doanh nghiệp đầu tư xây dựng và trực tiếp quản lý, khai thác theo quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, đối với mô hình Ban quản lý thuộc tỉnh, Điều 6 Nghị định 30/2022/NĐ-CP cho phép UBND cấp tỉnh có thể giao cho một Ban quản lý phụ trách một hoặc nhiều khu du lịch trên địa bàn, giúp tinh gọn bộ máy và tối ưu hóa nguồn lực.

Nhiệm vụ và quyền hạn: Không chỉ là quản lý hành chính

Một trong những điểm mới nổi bật là việc phân định rõ nhiệm vụ phục vụ quản lý nhà nước và nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công. Tại Điều 9 Nghị định 30/2022/NĐ-CP, Ban quản lý không chỉ có trách nhiệm bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường mà còn phải chủ động trong việc:

• Nghiên cứu, xây dựng các chính sách đặc thù, ưu đãi đầu tư vào khu du lịch.
• Xây dựng thương hiệu, tổ chức các hoạt động xúc tiến, quảng bá ra thị trường quốc tế.
• Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại để cung cấp thông tin và hỗ trợ du khách.
• Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ nhân viên và người lao động tại các cơ sở kinh doanh trong khu vực.

Nghị định nhấn mạnh việc xác định sức chứa của khu du lịch để quản lý và khai thác bền vững, tránh tình trạng quá tải gây ảnh hưởng đến tài nguyên du lịch.

Lộ trình chuyển tiếp bắt buộc cho các khu du lịch đã công nhận

Pháp luật luôn có tính kế thừa nhưng cũng đòi hỏi sự đổi mới kịp thời. Điều 19 Nghị định 30/2022/NĐ-CP quy định rõ về điều khoản chuyển tiếp:

Trong thời hạn 24 tháng kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực (01/8/2022), các khu du lịch quốc gia đã được công nhận phải tổ chức lại Ban quản lý theo quy định tại Nghị định này.

Điều này đồng nghĩa với việc các địa phương cần khẩn trương rà soát, xây dựng đề án tổ chức lại bộ máy quản lý để đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả theo tiêu chuẩn mới. Việc chậm trễ không chỉ vi phạm quy định pháp luật mà còn có thể ảnh hưởng đến việc duy trì các điều kiện công nhận khu du lịch quốc gia trong tương lai.

Với những quy định chi tiết và chặt chẽ, Nghị định 30 được kỳ vọng sẽ tạo ra một diện mạo mới cho công tác quản lý du lịch, giúp các khu du lịch quốc gia thực sự trở thành những "đầu tàu" kéo theo sự phát triển của toàn ngành kinh tế xanh Việt Nam.