Bước sang năm 2026, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đối mặt với những thay đổi lớn trong chính sách thuế và lệ phí. Việc Chính phủ ban hành các văn bản mới nhằm thay thế những quy định đã lỗi thời không chỉ giúp minh bạch hóa môi trường kinh doanh mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các kế toán và chủ doanh nghiệp trong việc cập nhật kiến thức để tránh các sai sót pháp lý đáng tiếc.

1. Lệ phí môn bài 2026: Những thay đổi mang tính bước ngoặt từ Nghị định 362/2025/NĐ-CP

Kể từ ngày 01/01/2026, Nghị định 362/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, thay thế hoàn toàn Nghị định 139/2016/NĐ-CP. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc bãi bỏ thuật ngữ "thuế môn bài" vốn đã không còn phù hợp, thay vào đó là sự thống nhất sử dụng cụm từ "lệ phí môn bài".

Mức thu lệ phí môn bài hiện nay vẫn được phân loại dựa trên vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư đối với tổ chức, và doanh thu đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Tuy nhiên, quy trình khai và nộp đã được đơn giản hóa đáng kể nhằm khuyến khích chuyển đổi số. Theo quy định mới, các doanh nghiệp mới thành lập sẽ được hưởng những chính sách ưu đãi đặc thù nhằm thúc đẩy khởi nghiệp theo tinh thần của Nghị quyết 198/2025/QH15.

"Tổ chức thu phí, lệ phí thực hiện khai (nếu có), nộp phí, lệ phí theo tháng, quý, năm hoặc theo từng lần phát sinh... nộp trực tiếp tại Kho bạc Nhà nước hoặc qua tổ chức tín dụng."

2. Thuế thu nhập doanh nghiệp: Cách tính và ưu đãi mới nhất theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP

Song song với lệ phí môn bài, thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) cũng có những điều chỉnh quan trọng. Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết Luật Thuế TNDN 2025 đã mở rộng danh mục các khoản thu nhập được miễn thuế, đặc biệt là thu nhập từ hoạt động đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Công thức tính thuế cơ bản vẫn giữ nguyên:

Thuế TNDN phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất

Trong đó, thu nhập tính thuế được xác định bằng thu nhập chịu thuế trừ đi các khoản thu nhập được miễn thuế và các khoản lỗ được kết chuyển từ các năm trước. Điểm mới tại Điều 4 Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định rõ:

• Miễn thuế 03 năm đối với thu nhập từ hợp đồng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo.
• Ưu đãi thuế suất đối với các dự án tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
• Bổ sung quy định về thuế đối với kinh doanh thương mại điện tử và nền tảng số của doanh nghiệp nước ngoài.

3. Thời hạn nộp thuế và những lưu ý "sống còn" cho kế toán

Việc chậm nộp thuế không chỉ dẫn đến các khoản phạt hành chính mà còn ảnh hưởng đến uy tín và điểm tín nhiệm của doanh nghiệp trên hệ thống của cơ quan thuế. Theo Luật Quản lý thuế 2019 và các văn bản hướng dẫn, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các mốc thời gian sau:

• Lệ phí môn bài: Chậm nhất là ngày 30 tháng 01 hàng năm. Đối với năm 2026, đây là thời điểm áp dụng các biểu mẫu mới theo Nghị định 362/2025/NĐ-CP.
• Thuế TNDN tạm tính: Chậm nhất là ngày 30 của tháng đầu quý sau. Tổng số thuế TNDN tạm nộp của 04 quý không được thấp hơn 80% số thuế TNDN phải nộp theo quyết toán năm theo quy định tại Nghị định 91/2022/NĐ-CP.

Nếu ngày cuối cùng của thời hạn trùng với ngày nghỉ theo quy định thì ngày cuối cùng được tính là ngày làm việc liền kề sau đó. Doanh nghiệp nên chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế sớm để tránh các sự cố kỹ thuật hệ thống vào những ngày cao điểm.

Tóm lại, năm 2026 đánh dấu một kỷ nguyên mới trong quản lý thuế và lệ phí tại Việt Nam. Việc thấu hiểu và áp dụng đúng Nghị định 362/2025/NĐ-CP và Nghị định 320/2025/NĐ-CP không chỉ là nghĩa vụ mà còn là lợi thế cạnh tranh, giúp doanh nghiệp vận hành ổn định và bền vững.