Trong bối cảnh số hóa ngành hải quan đang diễn ra mạnh mẽ, việc quản lý hàng hóa tại các cảng, kho bãi không còn dừng lại ở những cuốn sổ tay hay báo cáo giấy chậm trễ. Hệ thống quản lý hải quan tự động (VASSCM) đã trở thành "mắt thần" giúp cơ quan chức năng kiểm soát luồng hàng hóa xuyên suốt. Tuy nhiên, đi kèm với sự hiện đại là những quy định khắt khe về thời gian mà chỉ cần một chút lơ là, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với những án phạt hành chính không hề nhỏ.

Hệ thống VASSCM - "Mắt thần" giám sát hàng hóa tự động

Để nâng cao hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại, Tổng cục Hải quan đã ban hành Công văn 5294/TCHQ-GSQL, yêu cầu siết chặt kỷ luật trong việc cập nhật dữ liệu lên hệ thống VASSCM. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho bãi.

Theo quy định tại Thông tư 39/2018/TT-BTC, các thông tin về hàng hóa đưa vào (getin) và đưa ra (getout) phải được gửi đến hệ thống một cách chính xác tuyệt đối. Điều này giúp cơ quan hải quan nắm bắt kịp thời biến động của hàng hóa, từ đó ngăn chặn các hành vi tẩu tán hàng lậu ngay từ cửa ngõ.

Quy tắc 15 phút: Áp lực thời gian thực cho doanh nghiệp

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong chỉ đạo lần này là mốc thời gian cập nhật dữ liệu. Cụ thể:

• Đối với hàng hóa đưa vào (getin): Phải cập nhật ngay sau khi hoàn thành việc xếp dỡ tại cảng, kho bãi theo quy định tại khoản 31 Điều 1 Thông tư 39/2018/TT-BTC.
• Đối với hàng hóa đưa ra (getout): Doanh nghiệp chỉ có tối đa 15 phút kể từ khi hàng rời khỏi khu vực giám sát để gửi dữ liệu lên hệ thống, bao gồm cả biển kiểm soát phương tiện vận chuyển theo khoản 32 Điều 1 Thông tư 39/2018/TT-BTC.

Những sai phạm "đắt giá" doanh nghiệp cần tránh

Việc không tuân thủ các quy định về giám sát hải quan không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý mà còn đẩy doanh nghiệp vào vòng xoáy pháp lý. Các hành vi như bốc dỡ hàng sai cảng đích, cho phép hàng rời kho khi chưa đủ điều kiện giám sát, hoặc từ chối cung cấp thông tin cho cơ quan hải quan đều bị coi là vi phạm nghiêm trọng.

Căn cứ vào Điều 41 Luật Hải quan 2014, doanh nghiệp kinh doanh kho bãi có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan trong việc kiểm tra, giám sát. Mọi sự chậm trễ hoặc sai lệch thông tin đều có thể bị truy cứu trách nhiệm.

Chế tài nghiêm khắc từ Nghị định 128/2020/NĐ-CP

Nếu doanh nghiệp vi phạm, các mức xử phạt sẽ được áp dụng theo Nghị định 128/2020/NĐ-CP. Đặc biệt, nếu hành vi vi phạm có dấu hiệu của tội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan điều tra để xử lý hình sự.

"Trường hợp xác định doanh nghiệp có hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới thì phối hợp với cơ quan có thẩm quyền tiến hành điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật."

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Để tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc, các doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho bãi cần rà soát lại quy trình vận hành nội bộ, đảm bảo hạ tầng công nghệ thông tin luôn thông suốt để kết nối với VASSCM. Việc đào tạo nhân sự nắm vững các mốc thời gian vàng (như quy tắc 15 phút) là yếu tố then chốt để duy trì sự tuân thủ và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.