Trong lộ trình phát triển nghề nghiệp của viên chức ngành giáo dục, việc thăng hạng chức danh nghề nghiệp không chỉ là sự ghi nhận về năng lực chuyên môn mà còn gắn liền với quyền lợi về lương và phụ cấp. Tuy nhiên, xoay quanh vấn đề này, nhiều thầy cô vẫn đặt câu hỏi: "Có đúng giáo viên thăng hạng không cần phải thi?". Để trả lời chính xác, chúng ta cần đối chiếu với các quy định pháp luật hiện hành tính đến thời điểm đầu năm 2020.

Thăng hạng chức danh nghề nghiệp là gì?

Theo quy định tại khoản 4 Điều 2 Nghị định 29/2012/NĐ-CP, thăng hạng chức danh nghề nghiệp là việc viên chức được bổ nhiệm giữ chức danh nghề nghiệp ở hạng cao hơn trong cùng một ngành, lĩnh vực. Đây là một bước tiến quan trọng trong sự nghiệp của mỗi giáo viên, đòi hỏi sự tích lũy về cả thâm niên lẫn năng lực nghiệp vụ.

Hai hình thức thăng hạng song hành: Thi và Xét

Quan điểm cho rằng giáo viên thăng hạng "mặc nhiên" không cần thi là chưa đầy đủ. Căn cứ vào Điều 29 Nghị định 29/2012/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 161/2018/NĐ-CP), việc thăng hạng được thực hiện thông qua hai hình thức: Thi thăng hạng hoặc Xét thăng hạng.

Tại Điều 3 Thông tư 12/2012/TT-BNV, Bộ Nội vụ đã nêu rõ quyền hạn của các cơ quan đơn vị:

"Căn cứ vào đặc điểm của hoạt động nghề nghiệp và điều kiện cụ thể của đơn vị, ngành, lĩnh vực hoạt động sự nghiệp, các cơ quan, đơn vị được phân công, phân cấp tổ chức thi hoặc xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp quyết định hình thức thi hoặc xét thăng hạng với viên chức."

Như vậy, việc giáo viên có phải thi hay không phụ thuộc vào quyết định của cơ quan có thẩm quyền quản lý viên chức tại địa phương hoặc đơn vị, dựa trên nhu cầu thực tế và cơ cấu chức danh nghề nghiệp.

Điều kiện và tiêu chuẩn để giáo viên được thăng hạng

Dù thực hiện theo hình thức thi hay xét, giáo viên đều phải đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe được quy định tại Thông tư 20/2017/TT-BGDĐT (về thi) và Thông tư 28/2017/TT-BGDĐT (về xét). Cụ thể:

• Về nhiệm vụ: Được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong thời gian 03 năm liên tục tính đến thời điểm nộp hồ sơ.
• Về phẩm chất: Có đạo đức nghề nghiệp mẫu mực, không trong thời gian bị kỷ luật hoặc xem xét kỷ luật.
• Về trình độ: Đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về bằng cấp, chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn của hạng chức danh nghề nghiệp đăng ký.

Đặc biệt, việc tổ chức thăng hạng còn phải căn cứ vào danh mục vị trí việc làm và cơ cấu viên chức đã được phê duyệt. Nếu đơn vị đã đủ chỉ tiêu ở hạng cao, giáo viên dù đủ tiêu chuẩn cũng có thể phải chờ đợi các kỳ thăng hạng tiếp theo.

Lời khuyên cho giáo viên trước các kỳ thăng hạng

Để không bỏ lỡ cơ hội, giáo viên cần chủ động cập nhật các thông báo từ Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc cơ quan quản lý trực tiếp. Việc chuẩn bị hồ sơ minh chứng về năng lực, các sáng kiến kinh nghiệm và chứng chỉ ngoại ngữ, tin học theo khung năng lực quy định là vô cùng cần thiết.

Tóm lại, thăng hạng chức danh nghề nghiệp là một quá trình sàng lọc công bằng. Dù là thi hay xét, mục tiêu cuối cùng vẫn là chọn ra những nhà giáo ưu tú, xứng đáng với vị trí và đãi ngộ cao hơn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nước nhà.