Trong hoạt động công vụ, việc duy trì kỷ cương, kỷ luật là yếu tố then chốt để đảm bảo bộ máy nhà nước vận hành trơn tru. Đối với những người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, trách nhiệm đi kèm luôn cao hơn so với công chức không giữ chức vụ. Chính vì vậy, khi xảy ra sai phạm, các hình thức kỷ luật áp dụng cũng có sự khác biệt rõ rệt. Trong đó, Giáng chức và Cách chức là hai hình thức kỷ luật nặng nề, trực tiếp tác động đến vị trí công tác và uy tín của người cán bộ.

Hiểu đúng về khái niệm Giáng chức và Cách chức

Để phân biệt chính xác, trước hết cần nắm vững định nghĩa pháp lý của hai thuật ngữ này theo quy định tại Luật Cán bộ, công chức 2008.

• Giáng chức: Theo khoản 8 Điều 7 Luật Cán bộ, công chức 2008, giáng chức là việc công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý bị hạ xuống chức vụ thấp hơn. Điều này đồng nghĩa với việc người bị kỷ luật vẫn còn giữ chức vụ lãnh đạo nhưng ở một cấp bậc thấp hơn so với trước khi vi phạm.
• Cách chức: Theo khoản 9 Điều 7 Luật Cán bộ, công chức 2008, cách chức là việc cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý không được tiếp tục giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý khi chưa hết nhiệm kỳ hoặc chưa hết thời hạn bổ nhiệm. Ở hình thức này, người bị kỷ luật sẽ trở thành công chức không giữ chức vụ lãnh đạo.

Như vậy, điểm khác biệt cơ bản nhất nằm ở "vị trí còn lại" sau khi thi hành kỷ luật: Một bên là xuống cấp (Giáng chức), một bên là mất chức (Cách chức).

Hệ quả pháp lý nghiêm khắc sau kỷ luật

Kể từ ngày 01/07/2020, khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức 2019 chính thức có hiệu lực, các quy định về hệ quả kỷ luật đã có những điều chỉnh đáng chú ý nhằm tăng tính răn đe.

Cụ thể, theo Điều 82 Luật Cán bộ, công chức 2008 và các văn bản hướng dẫn, công chức bị giáng chức hoặc cách chức sẽ phải đối mặt với:

1. Kéo dài thời hạn nâng lương: Thời gian nâng lương thường xuyên bị kéo dài 12 tháng kể từ ngày quyết định kỷ luật có hiệu lực.
2. Hạn chế quy hoạch, bổ nhiệm: Theo quy định mới tại khoản 17 Điều 1 Luật Cán bộ, công chức sửa đổi 2019, công chức bị kỷ luật bằng hình thức giáng chức hoặc cách chức thì không thực hiện việc nâng ngạch, quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm trong thời hạn 24 tháng, kể từ ngày quyết định kỷ luật có hiệu lực.
3. Trường hợp oan sai: Nếu sau đó được cơ quan có thẩm quyền kết luận là oan, sai mà vị trí công tác cũ đã bố trí người khác thì người đứng đầu cơ quan có trách nhiệm bố trí vị trí công tác, chức vụ lãnh đạo, quản lý phù hợp (theo khoản 5 Điều 23 Nghị định 34/2011/NĐ-CP).

Bảng so sánh chi tiết 3 tiêu chí phân biệt

Để quý độc giả có cái nhìn tổng quan và chi tiết nhất, chúng tôi đã tổng hợp các tiêu chí phân biệt dựa trên Nghị định 34/2011/NĐ-CP (vẫn đang có hiệu lực tại thời điểm tháng 7/2020):

Việc phân biệt rõ ràng giữa Giáng chức và Cách chức không chỉ giúp các cơ quan, tổ chức thực hiện đúng quy trình kỷ luật mà còn giúp công chức bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trong trường hợp bị xem xét xử lý kỷ luật không đúng quy định.

Tại thời điểm tháng 7/2020, với sự chuyển giao giữa các quy định cũ và mới, đội ngũ cán bộ, công chức cần đặc biệt lưu ý các mốc thời gian và mức độ vi phạm để có sự đối chiếu chính xác nhất.