Trong bối cảnh hệ thống y tế dự phòng đang chuyển mình mạnh mẽ để thích ứng với các thách thức mới, Bộ Y tế đã đưa ra Dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh 2025. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa các quy định về giám sát, cảnh báo và phòng chống dịch bệnh trong tình hình mới. Dưới đây là 7 điểm mới đáng chú ý nhất mà người dân và các cơ sở y tế cần đặc biệt quan tâm.

1. Thiết lập Hệ thống quản lý giám sát bệnh truyền nhiễm quốc gia

Một trong những bước tiến lớn nhất tại Điều 7 dự thảo là việc chính thức hóa Hệ thống quản lý giám sát bệnh truyền nhiễm trên phạm vi toàn quốc. Khác với các quy định rời rạc trước đây, hệ thống này được thiết kế như một "bộ não" số hóa, cho phép báo cáo trực tuyến và kết nối liên thông dữ liệu giữa các cơ sở y tế.

Hệ thống không chỉ ghi nhận số ca bệnh mà còn phân tích toàn diện từ kết quả xét nghiệm đến các yếu tố dịch tễ học. Trách nhiệm vận hành được giao trực tiếp cho Cục Phòng bệnh, đảm bảo tính thống nhất và phản ứng nhanh trước mọi nguy cơ bùng phát dịch.

2. Quy trình giám sát chi tiết cho từng loại hình dịch bệnh

Dự thảo đã khắc phục triệt để những hạn chế của Thông tư 17/2019/TT-BYT bằng cách quy định chi tiết quy trình giám sát tại Chương II. Cụ thể:

• Giám sát dựa vào chỉ số: Phân định rõ giám sát thường xuyên và giám sát trọng điểm.
• Giám sát dựa vào sự kiện: Quy định chặt chẽ các bước sàng lọc, xác minh dấu hiệu cảnh báo.
• Giám sát dựa vào hội chứng: Đây là điểm mới hoàn toàn, cho phép thu thập dữ liệu triệu chứng lâm sàng để phát hiện bất thường ngay cả khi chưa có kết quả chẩn đoán xác định.

3. Đa dạng hóa hình thức khai báo dịch bệnh qua nền tảng số

Để tăng cường tính chủ động của người dân, Điều 29 dự thảo bổ sung các hình thức khai báo hiện đại. Người dân có thể thực hiện khai báo điện tử thông qua ứng dụng định danh quốc gia (VNeID), Sổ sức khỏe điện tử hoặc các trang thông tin y tế chính thống.

Bên cạnh đó, hình thức khai báo trực tiếp tại Trạm Y tế xã hoặc thông qua nhân viên y tế thôn bản vẫn được duy trì để đảm bảo mọi đối tượng đều có thể tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời.

4. Thay đổi tư duy về tiêu chí cảnh báo dịch bệnh

Tại Điều 37, tiêu chí cảnh báo dịch bệnh đã được nâng cấp so với Quyết định 02/2016/QĐ-TTg. Cảnh báo giờ đây không chỉ dựa vào số lượng ca mắc mà còn căn cứ vào:

• Sự gia tăng bất thường của các ca bệnh nặng hoặc tử vong.
• Sự xuất hiện của các biến đổi gen nguy hiểm ở mầm bệnh.
• Các đánh giá nguy cơ từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và hệ thống giám sát quốc tế.

5. Giám sát chặt chẽ bệnh không lây nhiễm và sức khỏe tâm thần

Nhận thấy gánh nặng từ các bệnh mãn tính, Điều 44 dự thảo mở rộng đối tượng giám sát y tế sang nhóm bệnh không lây nhiễm (ung thư, tim mạch, tiểu đường) và các rối loạn tâm thần (động kinh, lo âu, sa sút trí tuệ). Việc giám sát bao gồm cả các yếu tố nguy cơ như hành vi hút thuốc, lạm dụng rượu bia và các tác động từ môi trường sống.

6. Mở rộng địa điểm giám sát y tế tại nơi làm việc

Không chỉ dừng lại ở cộng đồng và cơ sở y tế, hoạt động giám sát theo dự thảo mới còn được triển khai mạnh mẽ tại các khu công nghiệp, cơ sở sản xuất. Mục tiêu là theo dõi sát sao các nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp và hỗ trợ kịp thời các chính sách chăm sóc sức khỏe cho người lao động, đảm bảo an sinh xã hội bền vững.

7. Chú trọng phòng chống tai nạn thương tích tại cộng đồng

Điểm mới cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là quy định về giám sát tai nạn thương tích. Đối tượng giám sát bao gồm cả người bị nạn và các yếu tố nguy cơ trong môi trường, xã hội. Địa điểm giám sát được trải rộng từ hộ gia đình, trường học đến các tuyến đường giao thông và khu vực công cộng, thể hiện phương châm phòng ngừa "từ sớm, từ xa".

"Việc ban hành Thông tư hướng dẫn Luật Phòng bệnh 2025 không chỉ là yêu cầu cấp thiết về mặt pháp lý mà còn là nền tảng để xây dựng một hệ thống y tế dự phòng vững mạnh, bảo vệ sức khỏe nhân dân trong bối cảnh thế giới đầy biến động."

Trên đây là tổng hợp 7 điểm mới cốt lõi trong Dự thảo Thông tư quy định chi tiết Luật Phòng bệnh 2025. Việc nắm vững các quy định này sẽ giúp các tổ chức và cá nhân chủ động hơn trong công tác bảo vệ sức khỏe cộng đồng.