Từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực với nhiều thay đổi mang tính bước ngoặt. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc giảm điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm. Quy định này mở ra cơ hội nhận lương hưu cho hàng triệu lao động, nhưng cũng đặt ra câu hỏi lớn về mức hưởng thực tế.

Bước ngoặt lịch sử: Giảm thời gian đóng BHXH xuống 15 năm

Theo quy định cũ tại Luật BHXH 2014, người lao động thông thường phải tích lũy đủ 20 năm đóng BHXH mới đủ điều kiện về thời gian để hưởng lương hưu. Điều này khiến không ít người lao động tham gia muộn hoặc có quá trình đóng không liên tục đành phải chọn rút BHXH một lần.

Tuy nhiên, tại Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, điều kiện này đã được nới lỏng đáng kể:

"1. Đối tượng quy định... khi nghỉ việc có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên thì được hưởng lương hưu nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây: a) Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động..."

Việc giảm xuống 15 năm giúp những người tham gia BHXH muộn (như lao động tự do chuyển sang đóng BHXH tự nguyện hoặc người bắt đầu đi làm ở độ tuổi 45-50) vẫn có cơ hội được hưởng chế độ hưu trí khi về già.

Mức lương hưu hằng tháng: Đóng ít hưởng ít?

Dù thời gian đóng được giảm xuống, nhưng nguyên tắc của bảo hiểm xã hội vẫn là "đóng - hưởng". Do đó, khi thời gian đóng ngắn hơn, tỷ lệ hưởng lương hưu cũng sẽ thấp hơn so với mức đóng 20 năm trước đây.

Cụ thể, Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu như sau:

• Đối với lao động nữ: Đóng đủ 15 năm BHXH hưởng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
• Đối với lao động nam:
  • Đóng đủ 20 năm BHXH hưởng 45%.
  • Trường hợp đóng từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm, mức lương hưu hằng tháng bằng 40% tương ứng 15 năm đóng, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng thì tính thêm 1%.

Như vậy, nếu một lao động nam nghỉ hưu khi vừa đủ 15 năm đóng BHXH, mức hưởng sẽ chỉ là 40%. Đây là một con số khá khiêm tốn, đòi hỏi người lao động cần có sự chuẩn bị tài chính hoặc tiếp tục tham gia đóng BHXH để nâng cao tỷ lệ hưởng (tối đa 75%).

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc giảm thời gian đóng xuống 15 năm là một chính sách nhân văn, giúp lưới an sinh xã hội bao phủ rộng hơn. Tuy nhiên, để có một mức lương hưu đảm bảo cuộc sống ổn định khi về già, người lao động nên tận dụng thời gian làm việc để đóng BHXH lâu dài nhất có thể. Mỗi năm đóng thêm sau ngưỡng 15 năm (với nữ) hoặc 20 năm (với nam) sẽ giúp tỷ lệ hưởng tăng thêm 2%, mang lại sự an tâm lớn hơn cho tuổi xế chiều.