Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang phải đối mặt với những diễn biến phức tạp của cuộc suy thoái, Việt Nam cũng không nằm ngoài vòng xoáy ảnh hưởng. Để chủ động ngăn chặn suy giảm kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 30/2009/QĐ-TTg. Đây được xem là một trong những giải pháp cấp bách, mang tính nhân văn sâu sắc nhằm hỗ trợ trực tiếp cho cả doanh nghiệp và người lao động.

Gói vay lãi suất 0% - 'Phao cứu sinh' cho doanh nghiệp khó khăn

Theo quy định mới nhất, các doanh nghiệp gặp khó khăn do suy giảm kinh tế trong năm 2009, nếu chưa có khả năng thanh toán tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội và các khoản trợ cấp cho người lao động bị mất việc làm sẽ được Nhà nước hỗ trợ cho vay vốn. Điểm đáng chú ý nhất của chính sách này chính là mức lãi suất 0% với thời hạn vay tối đa lên đến 12 tháng.

Tuy nhiên, không phải mọi doanh nghiệp đều thuộc diện được thụ hưởng. Pháp luật quy định rõ các điều kiện khắt khe để đảm bảo nguồn lực được sử dụng đúng mục đích:

• Doanh nghiệp phải giảm số lao động hiện có từ 30% trở lên hoặc giảm từ 100 lao động trở lên (không tính lao động thời vụ dưới 3 tháng).
• Doanh nghiệp đã sử dụng mọi nguồn lực tài chính tự có nhưng vẫn không đủ khả năng chi trả các khoản nợ lương, bảo hiểm xã hội và trợ cấp thôi việc, mất việc làm.

Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) được giao trọng trách là cơ quan thực hiện việc cho vay này. Mức vay tối đa sẽ tương ứng với số kinh phí thực tế mà doanh nghiệp cần để tất toán các khoản nợ lương và quyền lợi cho người lao động đã nghỉ việc.

Bảo vệ quyền lợi người lao động khi chủ doanh nghiệp bỏ trốn

Một trong những nội dung mang tính đột phá của Quyết định 30/2009/QĐ-TTg là việc xử lý tình huống chủ doanh nghiệp bỏ trốn. Trong trường hợp này, để đảm bảo người lao động không bị bỏ rơi, Chính phủ quy định:

"Đối với người lao động bị mất việc làm tại doanh nghiệp mà chủ doanh nghiệp bỏ trốn trong năm 2009 thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ứng ngân sách địa phương trả cho người lao động có trong danh sách trả lương của doanh nghiệp khoản tiền lương mà doanh nghiệp đó còn nợ người lao động."

Nguồn ngân sách tạm ứng này sẽ được hoàn trả sau khi cơ quan chức năng thực hiện xử lý tài sản của doanh nghiệp theo quy định. Đây là cam kết mạnh mẽ của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền lợi sát sườn của người lao động trước những rủi ro pháp lý từ phía người sử dụng lao động.

Mở rộng cánh cửa việc làm và đào tạo nghề

Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ tài chính tức thời, chính sách còn hướng tới mục tiêu dài hạn là giúp người lao động sớm quay lại thị trường lao động. Đối tượng được hỗ trợ bao gồm cả người lao động trong nước và lao động xuất khẩu phải về nước trước thời hạn do doanh nghiệp nước sở tại gặp khó khăn.

Các hỗ trợ cụ thể bao gồm:

• Vay vốn từ Quỹ Quốc gia về việc làm để tự tạo việc làm mới.
• Vay vốn ưu đãi để học nghề, chuyển đổi nghề nghiệp.
• Thời gian tiếp cận nguồn vốn vay từ Ngân hàng Chính sách Xã hội là trong vòng 12 tháng kể từ ngày mất việc hoặc về nước.

Việc ban hành Quyết định 30/2009/QĐ-TTg ngay trong những tháng đầu năm 2009 cho thấy sự quyết liệt của Chính phủ trong việc thực hiện mục tiêu kép: vừa hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất, vừa đảm bảo đời sống cho hàng vạn lao động, góp phần giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội trong giai đoạn kinh tế đầy biến động.