Trong phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 01 năm 2022, Chính phủ đã thống nhất ban hành Nghị quyết số 13/NQ-CP, trong đó nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Đấu thầu 2013 là nhiệm vụ trọng tâm. Đây được xem là bước đi quyết liệt nhằm tháo gỡ những nút thắt trong đầu tư công và tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng.

Bối cảnh sửa đổi Luật Đấu thầu: Cấp thiết và khách quan

Sau gần 10 năm thi hành, Luật Đấu thầu 2013 đã bộc lộ một số hạn chế, chưa theo kịp sự phát triển của kinh tế số và các cam kết quốc tế mới. Thực tế cho thấy, tình trạng "thông thầu", "quây thầu" hay các hành vi tiêu cực trong đấu thầu truyền thống vẫn diễn biến phức tạp, gây thất thoát ngân sách nhà nước.

Theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh và nguyên tắc áp dụng luật mới. Mục tiêu là bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo với các luật liên quan như Luật Đầu tư công, Luật Xây dựng và Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp.

Đấu thầu qua mạng - "Chìa khóa" minh bạch hóa thị trường

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất trong định hướng sửa đổi lần này là việc thực hiện triệt để đấu thầu qua mạng. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là công cụ hữu hiệu để giảm thiểu sự tiếp xúc trực tiếp giữa bên mời thầu và nhà thầu, từ đó hạn chế tối đa các hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu.

Việc số hóa toàn bộ quy trình từ đăng tải thông báo mời thầu, phát hành hồ sơ mời thầu đến mở thầu và công bố kết quả sẽ giúp:

• Đơn giản hóa quy trình: Giảm bớt các thủ tục hành chính rườm rà, tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả cơ quan nhà nước và doanh nghiệp.
• Tăng tính cạnh tranh: Tạo điều kiện cho các nhà thầu ở mọi vùng miền dễ dàng tiếp cận thông tin và tham gia dự thầu một cách công bằng.
• Lưu vết dữ liệu: Mọi thao tác trên hệ thống đều được ghi lại, phục vụ đắc lực cho công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát.

Siết chặt quy định về chỉ định thầu và trách nhiệm giải trình

Dự thảo Luật mới sẽ tập trung hoàn thiện các quy định về hình thức lựa chọn nhà thầu, đặc biệt là làm rõ các trường hợp được phép áp dụng chỉ định thầu. Chính phủ yêu cầu quy định cụ thể về điều kiện áp dụng, thẩm quyền, trình tự và thủ tục để tránh việc lạm dụng hình thức này nhằm trục lợi.

Đồng thời, trách nhiệm của người quyết định đầu tư, người phê duyệt hồ sơ mời thầu và kết quả lựa chọn nhà thầu sẽ được quy định rõ ràng hơn. Cơ chế hậu kiểm sẽ được tăng cường để gắn trách nhiệm cá nhân với hiệu quả của gói thầu, đảm bảo tính độc lập và khách quan trong quá trình đánh giá.

Hoàn thiện hệ thống chế tài và cơ chế giám sát

Để ngăn chặn hiệu quả tham nhũng và lãng phí, hệ thống chế tài xử lý vi phạm sẽ được hoàn thiện theo hướng nghiêm minh hơn. Các thông tin về vi phạm pháp luật đấu thầu của tổ chức, cá nhân sẽ được công bố công khai, minh bạch trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ Đề nghị xây dựng Dự án Luật theo quy định, gửi Bộ Tư pháp để tổng hợp bổ sung vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2022, trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 4 vào tháng 10 năm 2022.

Việc sửa đổi Luật Đấu thầu được kỳ vọng sẽ tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng nhưng chặt chẽ, góp phần thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia trong giai đoạn phục hồi kinh tế sau đại dịch.

Nếu còn thắc mắc về các quy định đấu thầu hiện hành, độc giả vui lòng liên hệ tổng đài hỗ trợ pháp luật để được giải đáp kịp thời.