Trong hệ thống chính trị Việt Nam, việc đánh giá và xếp loại chất lượng cán bộ, công chức không chỉ là thước đo năng lực thực tế mà còn là căn cứ pháp lý quan trọng cho công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm và khen thưởng. Tuy nhiên, với những quy định mới nhất áp dụng từ năm 2026, tiêu chuẩn để đạt được danh hiệu "Hoàn thành tốt" hay "Hoàn thành xuất sắc" nhiệm vụ đã trở nên khắt khe, thực chất và định lượng rõ ràng hơn bao giờ hết.

Căn cứ pháp lý mới nhất cho việc đánh giá công chức năm 2026

Kể từ ngày 01/01/2026, toàn bộ quy trình đánh giá, xếp loại chất lượng đối với cơ quan hành chính nhà nước và công chức sẽ được thực hiện dựa trên khung pháp lý mới đồng bộ. Trọng tâm là Luật Cán bộ, công chức năm 2025 và Nghị định 335/2025/NĐ-CP.

Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 335/2025/NĐ-CP, nguyên tắc đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức và công chức phải bảo đảm dân chủ, công khai, công bằng, minh bạch, khách quan và đúng thẩm quyền. Đặc biệt, kết quả xếp loại phải phản ánh đúng thực chất mức độ hoàn thành nhiệm vụ, được kiểm chứng thông qua sản phẩm cụ thể và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quá trình theo dõi.

Bên cạnh đó, các cơ quan đơn vị còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các văn bản chỉ đạo của Đảng và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền như:

• Quy định số 366-QĐ/TW ngày 30/8/2025 của Bộ Chính trị về kiểm điểm, đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân trong hệ thống chính trị.
• Kết luận số 198-KL/TW ngày 08/10/2025 của Bộ Chính trị về chủ trương đánh giá cán bộ lãnh đạo, quản lý.
• Hướng dẫn số 43-HD/BTCTW ngày 31/10/2025 của Ban Tổ chức Trung ương.
• Công văn 12614/BNV-CCVC ngày 25/12/2025 của Bộ Nội vụ về việc thực hiện đánh giá, xếp loại chất lượng tập thể, cá nhân.

Không hoàn thành nhiệm vụ: Có được xếp loại tốt hoặc xuất sắc?

Một trong những nguyên tắc cứng rắn nhất được nhấn mạnh trong các quy định mới là tính trung thực và thực chất, kiên quyết xóa bỏ tình trạng nể nang, cào bằng. Nhiều người thắc mắc liệu công chức không hoàn thành nhiệm vụ ở một số chỉ tiêu nhỏ có cơ hội được xếp loại "Hoàn thành tốt" hoặc "Hoàn thành xuất sắc" nhiệm vụ hay không?

Câu trả lời là tuyệt đối không. Theo quy định tại Điều 20 Nghị định 335/2025/NĐ-CP, các mức xếp loại chất lượng công chức được phân định rõ ràng bằng điểm số và các điều kiện đi kèm:

• Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ: Đạt từ 90 điểm trở lên.
• Hoàn thành tốt nhiệm vụ: Đạt từ 70 điểm trở lên đến dưới 90 điểm.
• Hoàn thành nhiệm vụ: Đạt từ 50 điểm đến dưới 70 điểm.
• Không hoàn thành nhiệm vụ: Có kết quả theo dõi, đánh giá dưới 50 điểm hoặc bị kỷ luật, hoặc có biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống...

Đặc biệt, tại Công văn 12614/BNV-CCVC, Bộ Nội vụ đã chỉ đạo rất rõ ràng:

Trường hợp công chức không hoàn thành nhiệm vụ thì tuyệt đối không được xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ hoặc hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Quy định này nhằm chấm dứt triệt để tình trạng "nể nang", "đối phó" trong đánh giá cán bộ vốn tồn tại ở một số cơ quan, đơn vị trước đây. Việc xếp loại phải dựa trên kết quả cụ thể, định lượng được và có sự đối chiếu trực tiếp với kế hoạch công tác đã đăng ký từ đầu năm thông qua hệ thống phần mềm theo dõi.

Các trường hợp đặc biệt và trách nhiệm của người đứng đầu

Bên cạnh các tiêu chí thông thường, Điều 11 Nghị định 335/2025/NĐ-CP cũng quy định cụ thể về các trường hợp đặc biệt trong đánh giá, xếp loại chất lượng công chức:

• Công chức có thời gian công tác trong năm chưa đủ 06 tháng thì không thực hiện việc xếp loại chất lượng.
• Công chức nghỉ thai sản, nghỉ ốm theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội thì kết quả xếp loại chất lượng trong năm là kết quả xếp loại của thời gian làm việc thực tế của năm đó.
• Công chức bị xử lý kỷ luật đảng hoặc kỷ luật hành chính trong năm đánh giá do suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống hoặc vi phạm liên quan đến hoạt động công vụ thì xếp loại chất lượng ở mức không hoàn thành nhiệm vụ.

Đáng chú ý, việc đánh giá xếp loại chất lượng công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý còn gắn chặt với kết quả hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao phụ trách. Theo quy định, mức xếp loại chất lượng của người đứng đầu tổ chức không được cao hơn mức xếp loại chất lượng của tổ chức đó. Nếu đơn vị trì trệ, không hoàn thành các nhiệm vụ chính trị trọng tâm, người đứng đầu khó có thể đạt được mức xếp loại cao.

Theo tinh thần của Bộ Nội vụ, các lĩnh vực như giải ngân vốn đầu tư công, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, khoa học và công nghệ được coi là những "thước đo" thực tế để thử thách năng lực hành chính của công chức. Việc siết chặt kỷ cương, đánh giá thực chất sẽ giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của toàn bộ hệ thống hành chính nhà nước trong giai đoạn mới.