Đặc xá không chỉ là sự khoan hồng của pháp luật mà còn là cánh cửa mở ra cơ hội làm lại cuộc đời cho những phạm nhân có ý thức cải tạo tốt. Nhân dịp kỷ niệm 77 năm Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2022), Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định 766/2022/QĐ-CTN quy định cụ thể về đối tượng và điều kiện được hưởng chính sách này.

Tiêu chuẩn về ý thức cải tạo và thời gian chấp hành án

Để được đưa vào danh sách đề nghị đặc xá, điều kiện tiên quyết và quan trọng nhất chính là thái độ hối cải của người phạm nhân. Theo quy định tại Điều 3 Quyết định 766/2022/QĐ-CTN, người được đề nghị đặc xá phải có nhiều tiến bộ, ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù từ khá hoặc tốt trở lên.

Về thời gian chấp hành án, pháp luật quy định các mốc cụ thể như sau:

• Đối với án tù có thời hạn: Phải chấp hành được ít nhất 1/2 thời gian án phạt.
• Đối với án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn: Phải chấp hành ít nhất là 15 năm.

"Người bị kết án phạt tù có thời hạn, người bị kết án phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn đang chấp hành án phạt tù được đề nghị đặc xá phải có đủ các điều kiện sau đây: Có nhiều tiến bộ, ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt theo quy định của pháp luật về thi hành án hình sự..."

Nghĩa vụ dân sự và bồi thường thiệt hại: Điều kiện bắt buộc

Một điểm đáng lưu ý trong đợt đặc xá năm 2022 là việc nhấn mạnh vào trách nhiệm dân sự của người phạm nhân. Đặc biệt đối với các tội phạm về tham nhũng, yêu cầu về việc hoàn trả tài sản và bồi thường thiệt hại là điều kiện không thể tách rời.

Cụ thể, người phạm tội tham nhũng phải chấp hành xong hình phạt tiền, nộp án phí và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại. Đối với các tội danh khác, nếu lâm vào hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và đã thi hành được một phần nghĩa vụ nhưng không có điều kiện thi hành tiếp, vẫn có thể được xem xét dựa trên sự thẩm định khắt khe của cơ quan chức năng theo Luật Đặc xá 2018.

Các trường hợp đặc biệt và đối tượng dưới 18 tuổi

Chính sách đặc xá năm 2022 cũng dành sự quan tâm đến các đối tượng yếu thế hoặc có hoàn cảnh đặc biệt. Người dưới 18 tuổi đang chấp hành án phạt tù được áp dụng các điều kiện nới lỏng hơn về thời gian chấp hành án (chỉ cần đủ 1/3 thời gian hoặc 13 năm đối với án chung thân đã giảm xuống có thời hạn).

Bên cạnh đó, những người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù cũng thuộc diện được xem xét nếu đáp ứng đủ các tiêu chuẩn về đạo đức và không vi phạm pháp luật trong thời gian tại ngoại. Tuy nhiên, tất cả các trường hợp này đều phải đảm bảo rằng khi được đặc xá sẽ không gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự tại địa phương.

Lời khuyên pháp lý

Việc nắm rõ các quy định tại Quyết định 766/2022/QĐ-CTN và Luật Đặc xá 2018 là vô cùng quan trọng đối với thân nhân và phạm nhân. Đây không chỉ là quyền lợi mà còn là động lực để mỗi cá nhân đang chấp hành án nỗ lực cải tạo, sớm trở về đoàn tụ với gia đình và cộng đồng.