Hoạt động kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam được điều tiết chặt chẽ bởi Quỹ bình ổn giá (ảnh minh họa)

Quy trình đề nghị tạm ứng lần đầu từ ngân sách Nhà nước

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 19/2026/TT-BCT, cơ chế tạm ứng lần đầu cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu được thiết lập nhằm hỗ trợ kịp thời cho các thương nhân đầu mối khi nguồn quỹ tại chỗ không đủ đáp ứng nhu cầu điều tiết giá. Quy trình này bắt đầu từ việc thương nhân gửi văn bản đề nghị trực tiếp lên cơ quan quản lý.

Cụ thể, sau khi nhận được hồ sơ hợp lệ từ phía doanh nghiệp, trong thời hạn 03 ngày làm việc, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước có trách nhiệm tổng hợp dữ liệu và trình lãnh đạo Bộ Công Thương phê duyệt số tiền tạm ứng cụ thể. Đây là bước thẩm định quan trọng để đảm bảo nguồn vốn ngân sách được sử dụng đúng mục đích và đúng đối tượng.

Điều 5. Tạm ứng lần đầu cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu

1. Việc tạm ứng lần đầu cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ ngân sách Nhà nước được thực hiện trên cơ sở đề nghị của thương nhân và sự phê duyệt của Bộ Công Thương.

2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị của thương nhân, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tổng hợp, trình Bộ Công Thương phê duyệt số tiền tạm ứng.

Cách tính mức tạm ứng dựa trên sản lượng 7 ngày liền kề

Một trong những điểm kỹ thuật quan trọng nhất mà các thương nhân cần lưu ý là công thức xác định số tiền tạm ứng. Không còn dựa trên các con số ước tính cảm tính, mức tạm ứng lần đầu hiện nay được tính toán dựa trên số liệu thực tế: Sản lượng bán ra đầu tiên của thương nhân trong 07 ngày trước liền kề.

Việc tính toán sản lượng thực tế giúp minh bạch hóa quá trình tạm ứng ngân sách (ảnh minh họa)

Con số sản lượng này sẽ được nhân với mức chi sử dụng Quỹ tối đa theo phương án điều hành giá đã được Bộ Công Thương phê duyệt tại kỳ điều hành gần nhất. Cách tiếp cận này giúp số tiền tạm ứng sát với nhu cầu thực tế của thị trường, tránh tình trạng tồn đọng vốn hoặc thiếu hụt cục bộ.

Cơ chế giải ngân và quản lý tài khoản phong tỏa

Để đảm bảo an toàn tài chính, số tiền tạm ứng sau khi được phê duyệt sẽ không được chuyển trực tiếp vào tài khoản kinh doanh thông thường của doanh nghiệp. Thay vào đó, trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ khi có quyết định phê duyệt, cơ quan chức năng sẽ thực hiện chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa của thương nhân mở tại ngân hàng thương mại.

Đối với các lần tạm ứng tiếp theo, quy trình sẽ được thực hiện định kỳ vào ngày thứ Sáu hàng tuần hoặc theo yêu cầu thực tế phát sinh. Số tiền cho các lần sau sẽ được tính bằng số chi sử dụng Quỹ của kỳ điều hành trước liền kề trừ đi số dư Quỹ hiện có tại thời điểm đề nghị. Trường hợp doanh nghiệp có nhu cầu tạm ứng cao hơn mức tính toán thông thường, Thông tư 19/2026/TT-BCT yêu cầu phải có văn bản giải trình chi tiết nguyên nhân để Bộ xem xét quyết định.

Việc siết chặt quy trình tạm ứng và quản lý qua tài khoản phong tỏa cho thấy nỗ lực của Nhà nước trong việc minh bạch hóa hoạt động của Quỹ bình ổn giá xăng dầu, đảm bảo quyền lợi cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng trong bối cảnh giá năng lượng thế giới có nhiều biến động phức tạp vào năm 2026.