Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) luôn được xem là "nút thắt" khó gỡ nhất trong quá trình triển khai các dự án đầu tư tại Hà Nội. Để đảm bảo tính minh bạch và đẩy nhanh tiến độ, Ủy ban nhân dân thành phố đã ban hành Quyết định 26/2005/QĐ-UB quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Dựa trên nền tảng của Luật Đất đai 2003, vai trò của chủ đầu tư không chỉ dừng lại ở việc chuẩn bị nguồn vốn mà còn phải chủ động phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương trong từng giai đoạn cụ thể. Dưới đây là 4 nhóm trách nhiệm pháp lý cốt lõi mà chủ đầu tư cần thực hiện khi thu hồi đất trên địa bàn Thủ đô trong bối cảnh hiện nay.

1. Chuẩn bị quỹ nhà, đất tái định cư – Điều kiện tiên quyết để di dân

Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của công tác GPMB là người dân phải có nơi ở mới trước khi bàn giao mặt bằng cũ. Theo quy định, trước khi tiến hành các bước tiếp theo, chủ đầu tư có trách nhiệm:

• Chủ động chuẩn bị quỹ nhà hoặc đất tái định cư để tổ chức di chuyển các hộ dân.
• Trong trường hợp không tự chuẩn bị được, phải đề nghị UBND Thành phố bố trí quỹ tái định cư phù hợp.
• Đảm bảo chi trả đầy đủ kinh phí thực hiện dự án xây dựng cơ sở hạ tầng và nhà ở tại các khu tái định cư theo đúng tiến độ được phê duyệt.

2. Lập dự toán và trích nộp kinh phí phục vụ công tác GPMB

Kinh phí phục vụ bộ máy làm việc của Hội đồng bồi thường quận, huyện là yếu tố đảm bảo cho guồng quay GPMB được vận hành trơn tru. Chủ đầu tư phải:

• Lập dự toán chi phí phục vụ công tác GPMB và trình UBND quận, huyện phê duyệt.
• Thời hạn nghiêm ngặt: Trong vòng 05 ngày kể từ khi nhận được quyết định phê duyệt dự toán, chủ đầu tư phải trích nộp kinh phí theo mức quy định cho Hội đồng bồi thường cấp huyện và Ban chỉ đạo GPMB Thành phố.
• Chủ động phối hợp với Ban bồi thường GPMB để xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ chi tiết, bám sát chính sách hiện hành của Thành phố.

3. Tham gia Hội đồng Bồi thường và công khai minh bạch thông tin

Sự hiện diện của chủ đầu tư trong Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư quận, huyện là bắt buộc để giải quyết các vướng mắc phát sinh ngay từ cơ sở. Trách nhiệm cụ thể bao gồm:

• Cung cấp đầy đủ hồ sơ, số liệu kỹ thuật liên quan đến dự án đầu tư đã được phê duyệt.
• Phối hợp thẩm định phương án bồi thường trước khi trình Chủ tịch UBND quận, huyện ký duyệt.
• Cùng với chính quyền địa phương tổ chức công khai phương án bồi thường, giải thích các thắc mắc của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ theo đúng thời gian quy định của pháp luật.

4. Phối hợp chi trả tiền và tiếp nhận bàn giao mặt bằng sạch

Giai đoạn cuối cùng nhưng cũng nhạy cảm nhất là việc trao tiền và nhận đất. Chủ đầu tư cần phối hợp với Ban Bồi thường GPMB và UBND xã, phường để:

• Tổ chức chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ trực tiếp cho người dân.
• Bàn giao nhà, đất tái định cư trên thực địa cho các hộ gia đình đủ điều kiện.
• Thực hiện các thủ tục nhận bàn giao mặt bằng sạch để triển khai thi công dự án theo đúng cam kết.

Việc thực hiện nghiêm túc các trách nhiệm nêu trên không chỉ giúp chủ đầu tư tránh được các rủi ro pháp lý mà còn tạo được sự đồng thuận trong nhân dân, góp phần vào sự phát triển chung của hạ tầng đô thị Hà Nội.

(Nguồn: Tổng hợp dựa trên quy định tại Quyết định 26/2005/QĐ-UB)