Ngày 30/7/2009, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký ban hành Quyết định 100/2009/QĐ-TTg về Quy chế hoạt động của khu phi thuế quan trong khu kinh tế và khu kinh tế cửa khẩu. Đây là một bước ngoặt quan trọng trong việc quản lý hoạt động thương mại tại các khu vực đặc thù này.

Xác lập quan hệ xuất nhập khẩu giữa nội địa và khu phi thuế quan

Theo quy định mới nhất, khu phi thuế quan được xác định là khu vực có ranh giới địa lý xác định, được ngăn cách với lãnh thổ bên ngoài bằng hàng rào cứng, bảo đảm điều kiện cho hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan của cơ quan Hải quan và các cơ quan chức năng liên quan.

Quan trọng nhất, quan hệ mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa khu phi thuế quan với nội địa được coi là quan hệ xuất khẩu, nhập khẩu. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp khi thực hiện giao thương qua biên giới hành chính này phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật Việt Nam về hải quan, thuế và quản lý ngoại thương.

Các loại hình khu phi thuế quan được áp dụng quy chế mới

Dựa trên Điều 2 Quyết định 100/2009/QĐ-TTg, các khu vực sau đây sẽ thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chế:

• Khu bảo thuế;
• Khu kinh tế thương mại đặc biệt;
• Khu thương mại công nghiệp;
• Khu thương mại tự do;
• Các khu vực khác có tên gọi khác được Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập.

Tại các khu vực này, thương nhân được phép thực hiện các hoạt động thương mại hàng hóa, dịch vụ theo quy định của Luật Thương mại 2005, bao gồm cả sản xuất, gia công, tái chế và lắp ráp hàng hóa.

Trường hợp ngoại lệ đối với hàng hóa phục vụ sinh hoạt

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các doanh nghiệp và đời sống của cán bộ công nhân viên, Chính phủ cũng đưa ra một số linh hoạt trong thủ tục. Cụ thể, đối với các loại hàng hóa là văn phòng phẩm, lương thực, thực phẩm và hàng tiêu dùng từ nội địa mua để phục vụ điều hành bộ máy văn phòng và sinh hoạt hàng ngày, doanh nghiệp có quyền lựa chọn thực hiện hoặc không thực hiện thủ tục hải quan.

Quy định này giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho những nhu cầu thiết yếu, nhỏ lẻ nhưng vẫn đảm bảo được sự kiểm soát chặt chẽ đối với các luồng hàng hóa kinh doanh quy mô lớn.

Hiệu lực thi hành và lưu ý cho doanh nghiệp

Quyết định này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/9/2009. Các doanh nghiệp đang hoạt động tại các khu kinh tế, khu kinh tế cửa khẩu cần chủ động rà soát lại quy trình vận hành và phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan địa phương để đảm bảo việc chuyển đổi sang quy chế mới được thông suốt, tránh các sai sót về thuế và thủ tục hành chính không đáng có.

Việc ban hành Quy chế này không chỉ minh bạch hóa các hoạt động trong khu phi thuế quan mà còn góp phần thúc đẩy thu hút đầu tư, đưa các khu kinh tế trở thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho kinh tế vùng và cả nước trong giai đoạn tới.