Một bước ngoặt lớn trong chính sách dân số của Việt Nam vừa chính thức được xác lập. Kể từ ngày 03/6/2025, rào cản về số lượng con cái trong mỗi gia đình sẽ được gỡ bỏ hoàn toàn, mở ra quyền tự quyết tối đa cho các cặp vợ chồng trong việc xây dựng tổ ấm của mình.

Quyền tự quyết định số con: Sự thay đổi mang tính lịch sử

Theo quy định mới nhất tại Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 Pháp lệnh Dân số 2025 (Pháp lệnh 07/2025/UBTVQH15), Nhà nước đã chính thức thay đổi tư duy từ "vận động hạn chế sinh" sang "trao quyền tự quyết".

Cụ thể, Điều 1 của văn bản này đã sửa đổi Điều 10 Pháp lệnh Dân số 2003 với nội dung mang tính đột phá:

“Quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với lứa tuổi, tình trạng sức khoẻ, điều kiện học tập, lao động, công tác, thu nhập và nuôi dạy con của cặp vợ chồng, cá nhân trên cơ sở bình đẳng.”

Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là một quy định pháp lý mà còn là sự công nhận quyền con người cơ bản trong việc duy trì nòi giống và phát triển gia đình bền vững.

Nhìn lại quy định cũ: Từ 'nghĩa vụ' đến 'quyền lợi'

Trước khi có sự thay đổi này, trong suốt một thời gian dài, người dân Việt Nam thực hiện chính sách dân số dựa trên Pháp lệnh sửa đổi điều 10 Pháp lệnh dân số năm 2008. Tại thời điểm đó, việc sinh một hoặc hai con được coi là một trong những nghĩa vụ bắt buộc của mỗi cặp vợ chồng, trừ một số trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định.

Việc chuyển từ "nghĩa vụ sinh ít con" sang "quyền tự quyết định số con" phản ánh sự thích ứng linh hoạt của pháp luật trước thực trạng già hóa dân số và mức sinh thấp tại nhiều tỉnh, thành phố hiện nay.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Mặc dù pháp luật đã "cởi trói" về số lượng, nhưng các cặp vợ chồng cũng cần lưu ý rằng quyền tự quyết này đi kèm với trách nhiệm. Việc quyết định số con cần dựa trên sự bàn bạc bình đẳng, cân nhắc kỹ lưỡng về điều kiện kinh tế, sức khỏe và khả năng nuôi dạy con cái tốt nhất.

Quy định này chính thức có hiệu lực từ ngày 03/6/2025, đồng thời bãi bỏ hoàn toàn các quy định hạn chế số con trước đây tại Pháp lệnh số 08/2008/PL-UBTVQH12.