Tại phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 8 năm 2020, Chính phủ đã chính thức đưa ra ý kiến thống nhất về một trong những vấn đề được dư luận quan tâm nhất hiện nay: Quy định trừ điểm trên giấy phép lái xe (GPLX). Đây được xem là một bước ngoặt trong việc quản lý hành vi của người tham gia giao thông, hướng tới việc nâng cao ý thức tự giác và đảm bảo an toàn trật tự giao thông đường bộ.

Cận cảnh bằng lái xe PET của người dân Việt Nam trong bối cảnh đề xuất trừ điểm (ảnh minh họa)

Trừ điểm bằng lái xe là biện pháp quản lý hành chính, không phải xử phạt

Theo nội dung tại Nghị quyết 123/NQ-CP, Chính phủ đã làm rõ bản chất của việc trừ điểm bằng lái xe. Cụ thể:

"Quy định về điểm của giấy phép lái xe là một biện pháp quản lý hành chính (không phải là một hình thức xử phạt hành chính)"

Việc xác định đây là biện pháp quản lý hành chính giúp tách biệt rõ ràng với các hình thức xử phạt vi phạm hành chính thông thường như phạt tiền hay tước quyền sử dụng GPLX có thời hạn quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012. Điều này cho phép cơ quan chức năng theo dõi quá trình chấp hành luật của tài xế một cách xuyên suốt trong năm.

Cơ chế 12 điểm/năm và quy định về việc khôi phục điểm

Chính phủ thống nhất mỗi giấy phép lái xe sẽ được cấp 12 điểm trong vòng 01 năm. Cơ chế vận hành cụ thể như sau:

• Trường hợp bị trừ hết điểm: Nếu trong vòng 01 năm, tài xế vi phạm nhiều lần dẫn đến bị trừ hết 12 điểm thì GPLX đó sẽ không còn giá trị, người lái xe bắt buộc phải thi lại để được cấp thẻ mới.
• Trường hợp còn điểm: Nếu kết thúc năm mà tài xế vẫn còn điểm (chưa bị trừ hết), hệ thống sẽ tự động cấp lại đủ 12 điểm để áp dụng cho năm kế tiếp.
• Cơ chế khuyến khích: Đặc biệt, Chính phủ nhấn mạnh nếu trong 01 năm mà người lái xe không có vi phạm thì phải có hình thức cộng lại điểm hoặc khôi phục điểm. Đây là quy định mang tính nhân văn, khuyến khích người dân lái xe an toàn.

Lực lượng Cảnh sát giao thông hướng dẫn người dân chấp hành quy định an toàn giao thông (ảnh minh họa)

Đảm bảo thủ tục đơn giản, tránh phiền hà cho người dân

Một trong những lo ngại lớn nhất của người dân là việc trừ điểm có thể gây ra các thủ tục rườm rà hoặc tiêu cực. Về vấn đề này, Chính phủ chỉ đạo các cơ quan soạn thảo phải quy định cụ thể về thẩm quyền, căn cứ, trình tự và thủ tục thực hiện. Mục tiêu tối thượng là bảo đảm sự đơn giản, hợp lý và ứng dụng công nghệ thông tin để tránh gây phiền hà cho người tham gia giao thông.

Bên cạnh đó, các hành vi vi phạm cụ thể bị trừ điểm hoặc tước quyền sử dụng GPLX sẽ được quy định chi tiết trong các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính liên quan, thay vì đưa quá chi tiết vào dự thảo Luật Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Tầm quan trọng của việc đổi mới quản lý giấy phép lái xe

Việc áp dụng hệ thống điểm trên GPLX không phải là điều quá mới mẻ trên thế giới nhưng là bước tiến lớn tại Việt Nam. Thay vì chỉ phạt tiền rồi cho qua, hệ thống điểm buộc tài xế phải luôn ý thức về "quỹ điểm" của mình. Nếu tiếp tục vi phạm, họ sẽ đối mặt với nguy cơ phải dừng lái xe và đi học, thi lại từ đầu – một hình phạt có tính răn đe cao hơn nhiều so với phạt hành chính đơn thuần.

Quy định này cũng phù hợp với tinh thần của Luật Giao thông đường bộ 2008 và các định hướng phát triển hạ tầng giao thông thông minh tại Việt Nam trong giai đoạn tới.

Nguồn: Tổng hợp từ Nghị quyết 123/NQ-CP ngày 31/08/2020 của Chính phủ.