Việc tặng quà trong tình yêu nam - nữ hay bất cứ mối quan hệ nào khác là điều hết sức bình thường, thể hiện tình cảm và sự trân trọng dành cho nhau. Tuy nhiên, khi “đôi ngả chia ly”, không ít trường hợp nảy sinh tranh chấp xung quanh những món quà giá trị đã trao tặng. Câu hỏi đặt ra là: Về mặt pháp lý, người tặng có quyền đòi lại quà sau khi chia tay hay không?

Tranh chấp quà tặng sau khi chia tay thường gây ra nhiều mâu thuẫn phức tạp (ảnh minh họa)

1. Bản chất pháp lý của việc tặng quà

Dưới góc độ pháp lý, việc tặng quà được coi là một giao dịch dân sự thông qua hợp đồng tặng cho tài sản. Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng tặng cho là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, bên được tặng cho đồng ý nhận.

2. Trường hợp tặng quà không kèm theo điều kiện

Đây là trường hợp phổ biến nhất trong các mối quan hệ tình cảm. Việc xác định quyền đòi lại quà phụ thuộc vào loại tài sản là động sản hay bất động sản.

Đối với quà tặng là động sản

Căn cứ theo Điều 458 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về tặng cho động sản:

1. Hợp đồng tặng cho động sản có hiệu lực kể từ thời điểm bên được tặng cho nhận tài sản, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
2. Đối với động sản mà luật có quy định đăng ký quyền sở hữu thì hợp đồng tặng cho có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký.

• Tài sản không phải đăng ký quyền sở hữu: Như điện thoại, máy tính, trang sức, quần áo... Quyền sở hữu được xác lập ngay khi người yêu nhận quà. Do đó, người tặng không có quyền đòi lại vì tài sản đã thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người kia.
• Tài sản phải đăng ký quyền sở hữu: Như xe máy, ô tô... Nếu việc tặng cho đã hoàn tất thủ tục sang tên, đăng ký xe thì người tặng không thể đòi lại. Tuy nhiên, nếu chỉ mới giao xe mà chưa làm thủ tục đăng ký sang tên, người tặng vẫn có cơ sở pháp lý để đòi lại tài sản.

Những món quà giá trị như trang sức hay điện thoại đắt tiền thường là tâm điểm của các vụ đòi quà (ảnh minh họa)

Đối với quà tặng là bất động sản

Việc tặng cho nhà ở, đất đai được quy định chặt chẽ hơn tại Điều 459 Bộ luật Dân sự 2015:

1. Tặng cho bất động sản phải được lập thành văn bản có công chứng, chứng thực hoặc phải đăng ký, nếu bất động sản phải đăng ký quyền sở hữu theo quy định của luật.
2. Hợp đồng tặng cho bất động sản có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký; nếu bất động sản không phải đăng ký quyền sở hữu thì hợp đồng tặng cho có hiệu lực kể từ thời điểm chuyển giao tài sản.

Như vậy, nếu việc tặng cho đất đai chỉ nói miệng hoặc viết tay không công chứng thì giao dịch đó vô hiệu. Người tặng hoàn toàn có quyền đòi lại. Ngược lại, nếu đã hoàn tất thủ tục sang tên sổ đỏ, tài sản đó đã thuộc về người được tặng và không thể đòi lại trừ trường hợp đặc biệt.

3. Trường hợp tặng quà có kèm theo điều kiện

Pháp luật cho phép việc tặng cho tài sản kèm theo những nghĩa vụ nhất định. Điều 462 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về tặng cho tài sản có điều kiện như sau:

1. Bên tặng cho có thể yêu cầu bên được tặng cho thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ trước hoặc sau khi tặng cho. Điều kiện tặng cho không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

Trong bối cảnh tình cảm, nếu một bên tặng quà với điều kiện "phải kết hôn" hoặc "phải duy trì mối quan hệ", và điều kiện này được thỏa thuận rõ ràng (tốt nhất là bằng văn bản), thì khi điều kiện không được thực hiện (chia tay, không kết hôn), bên tặng cho có quyền đòi lại tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Lời khuyên pháp lý

Dù tình cảm là chuyện của con tim, nhưng khi liên quan đến những tài sản có giá trị lớn, các bên nên có sự rõ ràng về mặt văn bản hoặc bằng chứng để tránh những tranh chấp không đáng có sau này. Việc hiểu rõ quy định của Bộ luật Dân sự 2015 sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình một cách văn minh và đúng luật.