Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi số quốc gia, việc xây dựng một hệ thống dữ liệu tập trung về bảo hiểm được xem là bước đi chiến lược. Theo dự thảo Nghị định quy định về Cơ sở dữ liệu quốc gia về Bảo hiểm đang được lấy ý kiến (tính đến tháng 9/2020), một kỷ nguyên mới trong quản lý an sinh xã hội sắp được mở ra, nơi mà mọi thông tin của người dân đều được minh bạch hóa trên môi trường điện tử.

Một định danh duy nhất: Bước ngoặt trong quản lý bảo hiểm

Một trong những nguyên tắc cốt lõi và mang tính đột phá nhất trong dự thảo lần này chính là việc thiết lập "Một định danh duy nhất" cho mỗi cá nhân và doanh nghiệp. Theo quy định tại Điều 4 của dự thảo, mọi hoạt động từ xây dựng, quản lý đến khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về Bảo hiểm đều phải tuân thủ nguyên tắc này.

Điều này có nghĩa là, thay vì phải nhớ hàng loạt con số từ số sổ bảo hiểm, mã số thuế đến số thẻ bảo hiểm y tế, mỗi công dân sẽ chỉ cần một mã định danh duy nhất để kết nối với toàn bộ hệ thống an sinh. Đây là cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất trên toàn quốc, được cập nhật theo thời gian thực ngay sau khi các giao dịch giữa người dân, doanh nghiệp với cơ quan có thẩm quyền hoàn tất. Sự thống nhất này không chỉ giúp giảm thiểu sai sót mà còn loại bỏ tình trạng trùng lặp dữ liệu vốn là nỗi lo bấy lâu nay của ngành bảo hiểm.

Quyền lợi "vàng" của người dân khi dữ liệu được liên thông

Khi hệ thống này đi vào vận hành, người tham gia bảo hiểm theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014 sẽ được hưởng những đặc quyền chưa từng có:

• Tự do khai thác và kiểm soát: Công dân có quyền truy cập trực tiếp để xem thông tin cá nhân của mình trên hệ thống mà không cần phải đến trực tiếp cơ quan bảo hiểm.
• Trích xuất dữ liệu điện tử: Người dân có thể tự trích xuất thông tin dưới dạng văn bản điện tử có chữ ký số, có giá trị pháp lý tương đương bản giấy để thực hiện các giao dịch khác.
• Tự động hóa thủ tục hành chính: Thông tin trong cơ sở dữ liệu sẽ được sử dụng để tự động điền vào các biểu mẫu dịch vụ công, giúp cắt giảm tối đa thời gian chờ đợi.
• Bảo mật và quyền riêng tư: Chủ thể dữ liệu có quyền cho phép hoặc từ chối các tổ chức, cá nhân khác truy cập thông tin của mình, đồng thời có quyền khiếu nại nếu phát hiện dữ liệu sai lệch.

Những thông tin nào sẽ được "số hóa" trong kho dữ liệu khổng lồ này?

Cơ sở dữ liệu quốc gia về Bảo hiểm không chỉ đơn thuần lưu trữ số tiền đóng - hưởng, mà là một bức tranh toàn diện về quá trình lao động và hưởng an sinh của mỗi người. Các nhóm thông tin cơ bản bao gồm:

1. Thông tin định danh và hộ gia đình

Bao gồm họ tên, ngày sinh, giới tính, mã số công dân, dân tộc, quốc tịch và nơi thường trú. Đặc biệt, thông tin về hộ gia đình và địa chỉ cư trú cũng được tích hợp để phục vụ việc tham gia bảo hiểm theo hộ gia đình.

2. Quá trình tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH)

Dựa trên Luật Bảo hiểm xã hội 2014, hệ thống sẽ lưu trữ chi tiết mã số BHXH, phương thức đóng, mức lương làm căn cứ đóng, phụ cấp và toàn bộ lịch sử hưởng các chế độ như 05 năm liên tục để hưởng các quyền lợi cao hơn theo Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014.

3. Thông tin Bảo hiểm y tế (BHYT)

Mã thẻ BHYT, nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu, thời điểm hết hạn và đặc biệt là thông tin về thời gian tham gia 05 năm liên tục để hưởng các quyền lợi cao hơn theo Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014.

4. Bảo hiểm thất nghiệp và Tai nạn lao động

Thông tin về mức đóng, thời gian đóng được bảo lưu làm căn cứ tính trợ cấp thất nghiệp theo Luật Việc làm 2013. Đồng thời, các dữ liệu về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 cũng được cập nhật đầy đủ.

Ngoài ra, hệ thống còn mở rộng lưu trữ thông tin về người có công, các đối tượng trợ giúp xã hội và thông tin giảm nghèo, tạo nên một mạng lưới an sinh bao phủ toàn diện.

Có thể khẳng định, việc hình thành Cơ sở dữ liệu quốc gia về Bảo hiểm là một cuộc cách mạng trong công tác quản lý nhà nước. Khi dự thảo này chính thức đi vào đời sống, nỗi lo về việc thất lạc sổ bảo hiểm hay khó khăn trong việc đối soát quá trình đóng hưởng sẽ chỉ còn là quá khứ. Đây chính là nền tảng vững chắc để Việt Nam tiến tới một nền hành chính hiện đại, phục vụ người dân tốt hơn.