Thời điểm hiện tại (tháng 02/2020), dư luận đang đặc biệt quan tâm đến những thay đổi mang tính lịch sử trong chính sách quản lý đội ngũ viên chức. Với việc Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2020, khái niệm "biên chế suốt đời" sẽ không còn được áp dụng đại trà như trước đây.

Dưới đây là tổng hợp 05 điểm mới quan trọng nhất về hợp đồng làm việc của viên chức mà bất cứ ai đang hoặc có ý định thi tuyển vào các đơn vị sự nghiệp công lập đều cần phải nắm rõ.

1. Chính thức xóa bỏ "biên chế suốt đời" với người trúng tuyển mới

Đây là thay đổi cốt lõi và gây chú ý nhất. Theo quy định tại Luật Viên chức 2010 hiện hành, viên chức sau khi hoàn thành hợp đồng xác định thời hạn thường sẽ được chuyển sang hợp đồng không xác định thời hạn (thường gọi là biên chế).

Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2020, tất cả những người trúng tuyển mới sẽ chỉ được ký kết hợp đồng làm việc xác định thời hạn. Sau khi hợp đồng hết hạn, nếu đơn vị có nhu cầu và viên chức đáp ứng yêu cầu, hai bên sẽ tiếp tục ký kết hợp đồng xác định thời hạn mới thay vì chuyển sang chế độ không xác định thời hạn như trước.

2. Những trường hợp ngoại lệ vẫn được hưởng "biên chế suốt đời"

Mặc dù siết chặt quy định, nhưng pháp luật vẫn mở ra 03 nhóm đối tượng được áp dụng hợp đồng làm việc không xác định thời hạn theo Luật sửa đổi 2019:

• Viên chức được tuyển dụng trước ngày 01/7/2020 (đảm bảo tính kế thừa và quyền lợi chuyển tiếp).
• Cán bộ, công chức chuyển sang làm viên chức theo quy định.
• Người được tuyển dụng làm viên chức tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Quy định này nhằm đảm bảo sự ổn định cho đội ngũ hiện có và tạo động lực thu hút nhân lực về các vùng sâu, vùng xa.

3. Kéo dài thời hạn tối đa của hợp đồng xác định thời hạn lên 60 tháng

Nhằm tạo điều kiện cho viên chức yên tâm công tác và đơn vị sự nghiệp có thời gian đánh giá chính xác năng lực nhân sự, thời hạn hợp đồng đã được điều chỉnh tăng lên đáng kể. Cụ thể, theo khoản 2 Điều 2 Luật sửa đổi 2019, thời hạn hợp đồng làm việc xác định thời hạn sẽ từ đủ 12 tháng đến 60 tháng (thay vì tối đa 36 tháng như quy định tại Điều 25 Luật Viên chức 2010).

4. Quy trình xử lý khi hợp đồng làm việc hết hạn minh bạch hơn

Để bảo vệ quyền lợi chính đáng của viên chức, Luật mới quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập. Trước khi hợp đồng hết hạn 60 ngày, đơn vị phải thông báo quyết định ký tiếp hoặc chấm dứt hợp đồng.

"Trường hợp đơn vị sự nghiệp công lập còn nhu cầu, viên chức đáp ứng đủ yêu cầu theo quy định thì người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập phải ký tiếp hợp đồng làm việc với viên chức."

Nếu không ký tiếp, đơn vị phải nêu rõ lý do bằng văn bản, tránh tình trạng tùy tiện trong việc chấm dứt hợp đồng.

5. Thêm trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng: Không đạt yêu cầu tập sự

Bên cạnh các trường hợp đã quy định tại Điều 29 Luật Viên chức 2010, Luật sửa đổi bổ sung thêm một căn cứ quan trọng để đơn vị sự nghiệp đơn phương chấm dứt hợp đồng: Viên chức không đạt yêu cầu sau thời gian tập sự.

Điều này đòi hỏi các viên chức mới được tuyển dụng phải nỗ lực hết mình ngay từ những ngày đầu nhận việc để khẳng định năng lực chuyên môn và sự phù hợp với vị trí việc làm.

Tóm lại, những thay đổi từ ngày 01/7/2020 hướng tới việc chuyên nghiệp hóa đội ngũ viên chức, tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Viên chức cần chủ động cập nhật các quy định mới để bảo vệ quyền lợi của bản thân trong giai đoạn chuyển giao này.