Việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) luôn là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Để phù hợp với tình hình thực tế và nâng cao trách nhiệm của các địa phương, Chính phủ đã ban hành những quy định mới về tỷ lệ cho vay lại nguồn vốn này.

Quản lý nợ công và nguồn vốn ODA là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế (ảnh minh họa)

Căn cứ pháp lý mới về cho vay lại vốn ODA

Ngày 16/08/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị định 79/2021/NĐ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 97/2018/NĐ-CP về cho vay lại vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ.

Tiếp nối tinh thần đó, ngày 08/10/2021, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 1972/QĐ-BTC công bố tỷ lệ cho vay lại cụ thể cho từng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Quy định này chính thức áp dụng cho giai đoạn từ ngày 01/10/2021 đến khi Quốc hội có Nghị quyết về thời kỳ bình ổn ngân sách mới.

Phân nhóm tỷ lệ cho vay lại đối với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Theo quy định tại khoản 3 Điều 1 Nghị định 79/2021/NĐ-CP (sửa đổi khoản 1 Điều 21 Nghị định 97/2018/NĐ-CP), tỷ lệ cho vay lại được xác định dựa trên khả năng cân đối ngân sách của từng địa phương:

• Tỷ lệ 10%: Áp dụng cho các địa phương có tỷ lệ bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương so với tổng chi cân đối ngân sách địa phương từ 70% trở lên. Ví dụ: Lai Châu, Tuyên Quang, Yên Bái, Hà Giang, Cao Bằng...
• Tỷ lệ 30%: Áp dụng cho địa phương có tỷ lệ bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương từ 50% đến dưới 70%. Ví dụ: Phú Thọ, Bến Tre, Lào Cai, Thanh Hóa, Nam Định...
• Tỷ lệ 50%: Áp dụng cho địa phương có tỷ lệ bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương dưới 50%. Ví dụ: Nghệ An, Long An, Thái Nguyên, Cà Mau, Ninh Bình...
• Tỷ lệ 70%: Áp dụng cho các địa phương có điều tiết về ngân sách trung ương (trừ Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh). Ví dụ: Bình Dương, Đồng Nai, Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng...
• Tỷ lệ 100%: Áp dụng riêng cho TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Các dự án ODA đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện hạ tầng giao thông và đô thị (ảnh minh họa)

Những điểm mới đáng chú ý về cơ chế tài chính

Bên cạnh việc điều chỉnh tỷ lệ, Nghị định 79/2021/NĐ-CP còn mang đến những thay đổi quan trọng về quản lý rủi ro và tài sản bảo đảm:

"3. Trị giá tài sản bảo đảm tiền vay tối thiểu bằng 120% dư nợ của khoản vay lại trong trường hợp cho vay lại doanh nghiệp và bằng 100% dư nợ của khoản vay lại trong trường hợp cho vay lại đơn vị sự nghiệp công lập."

Đặc biệt, pháp luật quy định không yêu cầu bảo đảm tiền vay đối với trường hợp cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh vay lại hoặc các khoản vay do Ban quản lý dự án thuộc các Bộ nhận nợ sau đó chuyển cho địa phương. Điều này giúp giảm bớt thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho các tỉnh thành tiếp cận nguồn vốn để triển khai các dự án cấp bách.

Trách nhiệm của địa phương và đơn vị vay lại

Các địa phương nhận vốn vay lại có trách nhiệm báo cáo định kỳ cho Bộ Tài chính về tình hình rút vốn, trả nợ và dư nợ khoản vay. Cụ thể, báo cáo phải được gửi 2 lần mỗi năm (trước ngày 31/7 và ngày 15/02 năm sau). Việc tuân thủ chế độ báo cáo không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn giúp cơ quan quản lý nhà nước có cái nhìn tổng thể để điều chỉnh chính sách kịp thời.

Đối với các dự án tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long liên quan đến phát triển bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu, Chính phủ có thể quyết định tỷ lệ cho vay lại riêng biệt nhưng không thấp hơn 10%, nhằm hỗ trợ khu vực này ứng phó với các thách thức môi trường.

Nếu quý bạn đọc có bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến quy định về vốn ODA hoặc các thủ tục pháp lý liên quan, vui lòng liên hệ tổng đài 1900.6192 để được các chuyên gia tư vấn chi tiết.