Trong bối cảnh không gian mạng ngày càng phát triển phức tạp, việc kiểm soát và ngăn chặn tin giả, tin sai sự thật trở thành nhiệm vụ cấp bách hơn bao giờ hết. Nhằm xây dựng một môi trường số lành mạnh, an toàn và văn minh, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số kèm theo Quyết định 423/QĐ-BVHTTDL. Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất chính là quy định về hình thức nhận diện khi cảnh báo tin giả trên mạng xã hội.

Dấu hiệu nhận biết tin giả: Bắt buộc phải có gạch chéo màu đỏ?

Theo quy định tại khoản 5 Điều 5 Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số ban hành kèm theo Quyết định 423/QĐ-BVHTTDL, trách nhiệm của cá nhân khi đối phó với tin giả được quy định rất rõ ràng:

"Khi phát hiện tin giả, tin sai sự thật và nội dung vi phạm pháp luật, có trách nhiệm thông báo cho nhà cung cấp dịch vụ, các nền tảng số hoặc cơ quan chức năng để xử lý và có cảnh báo kịp thời. Trường hợp cần đăng tải cảnh báo tin giả, tin sai sự thật, thông tin vi phạm pháp luật thì phải có dấu hiệu nhận biết, quan điểm rõ ràng (hình thức gạch chéo màu đỏ)."

Quy định này nhằm tránh tình trạng người dùng vô tình tiếp tay lan truyền tin giả dưới danh nghĩa "cảnh báo". Khi một thông tin sai lệch được chia sẻ lại mà không có dấu hiệu nhận biết trực quan rõ ràng, người đọc tiếp theo có thể hiểu lầm đó là thông tin thật. Việc áp dụng hình thức gạch chéo màu đỏ đè lên hình ảnh hoặc nội dung tin giả là giải pháp trực quan mạnh mẽ, giúp cộng đồng mạng lập tức nhận diện được tính chất không xác thực của thông tin ngay từ cái nhìn đầu tiên.

Trách nhiệm của mỗi cá nhân khi tham gia môi trường số

Không chỉ dừng lại ở việc xử lý tin giả, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số còn đặt ra những chuẩn mực hành vi toàn diện cho cá nhân tại Điều 5. Cụ thể, người dùng cần lưu ý các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Thận trọng trước khi chia sẻ: Theo khoản 4 Điều 5, cá nhân cần thận trọng khi tiếp nhận các thông tin chưa được kiểm chứng; chỉ chia sẻ thông tin có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy, thông tin tích cực, hữu ích, có giá trị văn hóa và nhân văn.
• Tôn trọng quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân: Khi đăng tải hình ảnh, thông tin cá nhân của người khác, bắt buộc phải tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo vệ trẻ em (khoản 3 Điều 5).
• Ứng xử văn minh, lịch sự: Khi tham gia thảo luận, phản biện, người dùng phải thể hiện thái độ tôn trọng, sử dụng ngôn từ đúng mực, không thô tục, không bôi nhọ hay công kích cá nhân, tổ chức (khoản 7 Điều 5).

Yêu cầu khắt khe hơn đối với người có ảnh hưởng (KOLs)

Đáng chú ý, Bộ Quy tắc dành riêng một phần quan trọng tại khoản 8 Điều 5 để điều chỉnh hành vi của những người có ảnh hưởng, chủ các trang cộng đồng, nhóm cộng đồng và kênh nội dung lớn. Những đối tượng này có tác động rất lớn đến nhận thức của xã hội, đặc biệt là giới trẻ, do đó cần phải:

1. Gương mẫu chấp hành pháp luật, đề cao trách nhiệm với cộng đồng, thực hiện lối sống lành mạnh, tích cực.
2. Không lợi dụng niềm tin, tình cảm của công chúng để trục lợi cá nhân dưới mọi hình thức.
3. Khi thực hiện quảng cáo hoặc nhận tài trợ trên môi trường số, phải thông báo công khai cho người tiếp nhận biết; bảo đảm nội dung quảng cáo trung thực và tuân thủ quy định pháp luật liên quan.

Việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số theo Quyết định 423/QĐ-BVHTTDL là một bước đi thiết thực nhằm định hình chuẩn mực đạo đức, văn hóa ứng xử trực tuyến. Mỗi cá nhân khi tham gia mạng xã hội không chỉ là người thụ hưởng thông tin mà còn là một "màng lọc" trách nhiệm, góp phần đẩy lùi vấn nạn tin giả, tin độc hại.